,,ვეფხისტყაოსნის“ სამაგიდო თამაში.

სამაგიდო თამაშებს დიდი ხნის ისტორია აქვთ და „ალეგრის“ სახელწოდებით ვიცნობთ. საქართველოში პირველი ასეთი ლიტერატურული თამაში ილია ჭავჭავაძის დროს დაიბეჭდა. ეს იყო აფორიზმების ლოტო. საბჭოთა პერიოდშიც არაერთხელ განხორციელდა მისი გამოცემა.
38431599_1463823510384779_2347211829266087936_nქართული ლიტერატურა და კულტურა ,,ვეფხისტყაოსნის“ გარშემო ტრიალებს. ,,ვეფხისტყაოსანი“ ყველა ეპოქაში აქტუალური იყო. მასში საუკუნეების განმავლობაში ადამიანები პოულობდნენ პასუხებს მათთვის საჭირო კითხვებზე: რა არის მეგობრობა, სიყვარული, ერთგულება. პოემა არა მხოლოდ ლიტერატურულ, არამედ საზოგადოებრივ ცხოვრებაშიც აყალიბებდა გემოვნებას, მსოფლმხედველობას და რთულ ვითარებაში ზოგჯერ კომუნიკაციისა და მიმოწერის ყველაზე საიმედო საშუალებაც იყო. ომის დროს, ცენზურის პირობებში, მიმოწერისას დახმარებისთვის წერილის დასაშიფრად ხშირად პოემის ტექსტს მიმართავდნენ.
მიუხედავად მრავალსაუკუნოვანი პოპულარობისა, თანამედროვე სამყაროში მაინც საჭიროა ,,ვეფხისტყაოსნის’’ პოპულარიზაცია და თანამედროვე ინტერაქტიულ გარემოში დაბრუნება. სამაგიდო თამაშები ტექსტის სიღრმისეულად გაგებისა და გათავისების ძალიან კარგი საშუალებაა მთელს მსოფლიოში. ლიტერატურული სამაგიდო თამაში უნიკალურ შესაძლებლობებს იძლევა, რადგან უშუალოდ რუსთველისეულ სიტყვიერ სამყაროში ამოგზაურებს მოთამაშეს და მისი ბუნებრივი ნაწილი ხდება.

წიგნის მუზეუმი /იშვიათ გამოცემათა განყოფილება / წიგნმცოდნეობის კაბინეტი

გაზეთი ”დროშა”- პირველი ქართული ემიგრანტული პერიოდული გამოცემა

140 წლის წინ, 1873 წლის 1 აპრილს გამოვიდა პირველი ქართული ემიგრანტული პერიოდული გამოცემა გაზეთი „დროშა”.  იგი პარიზში გამოსცა ნიკო ნიკოლაძემ დათა მიქელაძესა (მეველე) და პავლე იზმაილოვთან ერთად. სათაურის ქვეშ მოთავსებული წარწერა – “სოციალური გაზეთი”,  განსაზღვრავს მის პროფილს.  ამავე გვერდზეა  ილია ჭავჭავაძის სიტყვები: აწმყო თუ არა გვწყალობს, მომავალი ჩვენია”. თავისი პოლიტიკური მიმართულებით “დროშა” არის პირველი ქართული არალეგალური სოციალისტური მიმართულების გაზეთი.

გაზეთში გამოქვეყნებული მასალების ავტორები მისივე დამაარსებლები არიან.  „დროშა” ჰექტოგრაფული გამოცემაა (ჰექტოგრაფი მარტივი ხელსაწყოა, რომელიც ამრავლებს ხელნაწერ ან ნაბეჭდ ტექსტს).   წერილები ხელმოუწერელია, მაგრამ  კალიგრაფიის მიხედვით ხერხდება მათი ავტორების დაზუსტება.

„დროშა” მცირე ფორმატის გაზეთია. მისი თითოეული ნომერი 4-გვერდიანია. სულ გამოვიდა ათი ნომერი 100-100 ცალი ტირაჟით, რომლებიც უსასყიდლოდ ეგზავნებოდა ევროპის სხვადასხვა ქალაქში მყოფ ქართველებსა და სხვა კავკასიელებს. სარედაქციო წერილში, რომელიც ნიკო ნიკოლაძის ხელითაა დაწერილი, მითითებულია: “დროშა”,  ქართული სოციალური გაზეთი, გამოიცემა პარიჟში ათი დღის განმავლობაში, ყოველ დღე, საღამოობით. ამ გაზეთზე არც ხელისმოწერა მიიღება, არც ცალ-ცალკე ფურცლების გამოწერა. ის მარტო რედაქციისათვის იბეჭდება.  ათი დღის შემდეგ, ესე იგი 11 აპრილს 1873, “დროშის” ბეჭდვა მოისპობა”.

როგორც ცნობილია, საქართველოში დაბრუნებისას ნიკო ნიკოლაძეს პოლიციამ ჩამოართვა ჰექტოგრაფი და ჩამოტანილი წიგნები, რომელთა შორის ბევრი აკრძალული იყო. სავარაუდოდ, ამ დროს ჩამოართვეს მას “დროშის” ეგზემპლარებიც.  დღეისათვის გადარჩენილია მხოლოდ პირველი სამი ნომერი, რომლებიც ინახება ლონდონში, ბრიტანეთის მუზეუმში. არავინ იცის, თუ ვინ მიიტანა ისინი მუზეუმში. სამწუხაროდ, ლონდონის მუზეუმის კატალოგებში რედაქტორად შეცდომით დასახელებულია სერგეი მესხი, ხოლო გამოცემის ადგილად პარიზის ნაცვლად მითითებულია  ჟენევა.

ეს გაზეთი თვით ნიკო ნიკოლაძემ სრულიად შემთხვევით აღმოაჩინა ლონდონში ყოფნის დროს 1926 წელს. ეროვნული ბიბლიოთეკის ნიკო ნიკოლაძის პირად კოლექციაში ინახება გაზეთ „დროშის” ამ სამი ნომრის ფოტოასლები.

ავტორი: მაია მიქაბერიძე

14 ივლისი ” თეატრის” დაბადების დღეა

პირველი ქართული სალიტერატურო და სამხატვრო გაზეთის  პირველი ნომერი 1885 წლის 14 ივლისს  გამოვიდა.  რედაქტორ–გამომცემელის და ქართული თეატრის მოთავის  ვასო აბაშიძის  შესავლიდან  კარგად ჩანს თუ რა  მნიშვნელოვანი  უნდა გამხდარიყო გაზეთი  არა მხოლოდ თეატრის მოყვარულებისათვის  “სიტყვა „თეატრს“ ჩვენ მომეტებულს მნიშვნელობას ვაძლევთ და თეატრად მიგვაჩნია მთელი ქვეყანა, რომლის სცენაზედაც ყველა ჩვენგანს  რაიმე ალაგი უჭირავს.  ბევრი ნიჭი დაჩაგრულია და სტატისტის ალაგი უჭირავს, ნამდვილს უნიჭო სტატისტს კი წამოუსხამს პლაშჩი და გამლეტის და ოტელოს როლებსა  თამაშობს. Sapienti Sat!” ყველამ თავის საქმე რომ აკეთოს და თან კარგად აკეთოს   უპირველესად  განათლებაა საჭირო  და „ნიჭი, ძამიკო, ნიჭი“   და ეს  ნიჭი რაში გაქვს ამის  გარკვევას  განათლება სჭირდება.

„თეატრმა“ თავის თავზე აიღო საგანმანათლებლო ფუნქცია: მრავალფეროვანი ინფორმაცია ამერ –იმერიდან, თარგმანები, თეატრის ისტორიის კვლევა,  კულუარებს მიღმა დარჩენილი  დეტალები და უამრავი რამ   დღესაც,  საუკუნე ნახევრის შემდეგაც  საინტერესო.  გაზეთის  პირველ ნომერს ამშვენებს  ფართო საზოგადოებისათვის  ნაკლებად ცნობილი, მაღალის ხარისხის ფოტოები – შოთა, ილია,  აკაკი…  სერგი მესხის და  აკაკის „კურთხევა“

(თეატრს)

თუ საპარადოდ დაბადებულხარ,მაგრამ თუ ჩვენთვის ერთგულ მუშაკად

ხარ, ნორჩო, წრფელად მოვლინებული იყავ კურთხეულ! იყავ საყვარელ!

და ყველასაგან ერთხმად ქებული. კერძოობისა მხოლოდ მძებნელი,

იყავ უსუსურ!… იყავ ხანმოკლე! და ამავ თავით მარად დღე–ბნელი!…

sergiiliaakaki

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ნინო გედენიძე

 

„ვეფხისტყაოსანი“, ტფილისი, 1712.

იშვიათ გამოცემათა განყოფილება   

2012 წელი შოთა რუსთაველის წლად გამოაცხადა იუნესკომ, რადგან 300 წლის წინ, 1712 წელს, პირველად დაიბეჭდა XII საუკუნის ამ ქართველი პოეტის მსოფლიო მნიშვნელობის ლიტერატურული შედევრი – „ვეფხისტყაოსანი“.
პოემის პირველი გამოცემა განხორციელდა თბილისში, 1709 წელს ამოქმედებულ პირველ ქართულ სტამბაში.
პირველნაბეჭდი „ვეფხისტყაოსანი“ პირველი ქართველი მესტამბის, მიქაელის პირველი ნამუშევარია და ქართველ გამომცემელთა პირველი დამოუკიდებელი ნამოღვაწარი; იგი პირველი ქართული ნაბეჭდი ორიგინალური თხზულებაა და პირველი მეცნიერული გამოცემაც ქართულ ენაზე: პოემას ერთვის ქართლის განმგებელისა და თბილისის სტამბის მმართველის, ვახტანგის განმარტებები – „თარგმანი პირველი წიგნისა ამის ვეფხისტყაოსნისა“. ეს ჩვენამდე მოღწეული ქრონოლოგიურად პირველი და ვრცელი მონოგრაფიაა რუსთაველის უკვდავი პოემის შესახებ. აქ განმარტებულია თხზულების არსი, პოემის ცალკეული სტროფები და სიტყვები. პოემის პირველი გამოცემა წარმოადგენს „ვეფხისტყაოსნის“ ხელნაწერთა შეჯერებულ, კრიტიკულ ტექსტს.

Continue reading