იობა ისაკაძის გახსენება

აკაკი წერეთელი 1913 წელს გაზეთ „თემში’’ წერდა: „ ჩემს ხანგრძლივ სიცოცხლეში  ბევრი სიმწარე გამომიცდია, ერთი ორად მეტი სიტკბოზე, მაგრამ გამომიცდია ნეტარი წამებიც და ოთხი მათგანი მომაქვს აქ, რომ მკითხველებს გავუზიარო:

აკაკი წერეთლის მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში

ერთხელ ლაპარაკი ჩამოვარდა ქართულ პურებზევ და მე წამცდა, რომ ყოველგვარ ქართულ პურს თორნის ლავაში მირჩევნია-მეთქი. მსმენელთა რიცხვში ერია იობა ისაკაძეც, სულ უბრალო კაცი, ტფილისში ხაბაზად მყოფი. მეორე დღეს მოვიდა ის იობა ისაკაძე და რაღაცა გამოხვეული ქაღალდში მოიტანა და მომაჩეჩა ხელში, ღიმილით,  ეს ჩემი ნაწარმოებია და მიტომ გიბედავო!..რადგანაც ამგვარი შემთხვევა ბევრია ხოლმე, რომ თავისი ნაწარმოები მოაქვსთ  ჩემთან, მე ისიც ნაწერები მეგონა, ჩამოვართვი და გავისტუმრე. მოცლის დროს, როცა გავხსენი ქაღალდი, რომ ნაწერები ამომელაგებინა, ვნახე, რომ შიგ ათიოდე თორნის ლავაში იყო ჩაწყობილი!.. ბევრი საჩუქარი მიმიღია საზოგადოებისგან…ბევრჯერ  მათ  რიცხვში ძვირფასიც. ჩემი ტაბი იმათ ღირსადაც არ მიმიჩნევია, მაგრამ არც ერთი მათგანი ისე ძვირფასი არ ყოფილა, როგორც იობას პურები(„ოთხი შემთხვევა“).

იობა ისაკაძე,  რომელსაც  ასე გულთბილად იგონებს აკაკი, რაჭველი ხაბაზი გახლდათ. იგი 1872 წლის 1 ოქტომბერს დაბადებულა რაჭის მაზრის სოფელ მუხლში. იობას ძმებს სახაბაზო ჰქონდათ  თბილისში და იობაც აქ ჩამოუყვანიათ. იგი პიროვნული თვისებების გამო რაჭველ მეპურეებს უსტაბაშად აურჩევიათ. 1912 წელს იობა ისაკაძემ ითავა აკაკის მოგზაურობის მოწყობა  რაჭა-ლეჩხუმში. უცხო სანახაობას წარმოადგენდა 17 ივლისს ტფილისში,,ედემის ბაღი“,- წერს ლადო ბზვანელი.  უზარმაზარ ვერხვის ქვეშ, ქართულ სუფრის გარშემო,თავი მოეტარათტფილისში მცხოვრებ რაჭველ-ლეჩხუმლებს და ყველა ღრმა სიყვარულითა და გულწრფელიარფრთოვანებით უმასპინძლდებოდა  მხცოვან მგოსანს  აკაკის,  რომელსაც განზრახული ფქონდა  რაჭა-ლეჩხუმის შემოვლა. სწორედ ამ  მოგზაურობის  დროს  გაიმართა  ის  მშვენიერი  ლხინი.  თამადამ,  გაზეთ „თემის“  რედაქტორმა გიგო დიასამიძემ პირველი ჭიქით აკაკის სადღეგრძელო შესვა.   შემდგომ სიტყვა წარმოთქვა იობა ისაკაძემ.

,, ჩვენო ძვირფასო და დიდებულო მგოსანო, ბატონო აკაკი!

მთელი თბილისის რაჭველები, დიდი და პატარა, საერთო აღტაცებით მოგიძღვნით უგულითადეს სალამს და ღმერთსა ვსთხოვთ დიდხანს გაგრძელებულიყოს თქვენი ბედნიერი სოცოცხლე, თქვენი ჯანმრთელობა და ბასრი კალმის მუშაობა საქართველოს და კერძოდ ჩვენი მივიწყებული კუნჭულის კეთილდღეობისა და ზნეობის ასამაღლებლად, ნიშნად გულითადის პატივისცემისა და თაყვანოსცემისა მოგიძღვნით ოქროს კალამს. დღეს უაღრესად ბედნიერად ვრაცხთ ჩვენს თავს, რომ აღასრულეთ ჩვენი  დიდი  ხნის  სურვილი და ინებეთ დასავლეთ საქართველოს ერთი, ბუნებით შემკულ ნაწილ რაჭა-ლეჩხუმის მიდამოებში მოგზაურობა და ჩვენი მოძმეების და თქვენი საყვარელი სამშობლოს შვილების პირისპირ ნახვით გახარება და გაბედნიერება. დარწმუნებული ვართ, როგორც ჩვენ, აქაურები, გაცილების დროს აღტაცებულნი ვართ, ისე ქუთაისში მყოფნი ჩვენი თანამოძმენი, რაჭა-ლეჩხუმის ყოველნი მცხოვრებნი წოდებისა, სქესისა და მდგომარეობის განურჩევლად მოგევლიან და შეჰნატრიან იმ წამს, როდესაც,გახდებიან ბედნიერნი თქვენი პირისპირ ხილვისაა, თქვენს გაბადრულს და მადლიან სახეს ერთის წამით მაინც გადაავლონ თვალი თავის სიცოცხლეში. ჩვენ, თბილისში მყოფი რაჭველები, სულითა და გულით ვუერთდებით ჩვენ თანამოძმე ქუთათურების და მთელი რაჭა-ლეჩხუმის აღტაცებულ ეროვნულ გულის  ჩქეფას და სიხარულს ვიზიარებთ“.

იობა ისაკაძემ  დიდ  პოეტს  ოქროს  კალამი მიართვა  წარწერით:  დიდებულ  მგოსანს აკაკის  მის  მოსიყვარულე  თბილისში  მცხოვრებ რაჭველებისაგან  ჩშიბ წ. რაჭა-ლეჩხუმში მოგზაურობის  სახსოვრად“. ამ მოგზაურობის დროს აკაკის თან ახლდნენ: გრიგოლ დიასამიძე, სოსიკო მერკვილაძე, მოგზაურობის მომწყობი კომიტეტის თავჯდომარე   იობა ისაკაძე, კოტე   აბდუშელიშვილი, აკაკის  ძმისწული  ვასილ წერეთელი, მხატვარი  კოტე ქავთარაძე. ქუთაისში მათ შეუერთდნენ   პედაგოგები ვასილ პეტრიაშვილი და სამსონ  დათეშიძე,  იაკობ ვარაზაშვილი, გაზეთ ,,კოლხიდას“ რედაქტორი მიხეილ ჯაფარიძე,  კორესპონდენტი ლადო  ნაცვლიშვილი (ბზვანელი) და კინოოპერატორი ვასილ ამაშუკელი.

1913 წლის 25 მაისს იობა ისაკაძე ტრაგიკულად დაიღუპა-თონეში მუშაობის დროს დაეცა ანთებული ლამფა და წამებით გარდაიცვალა.

კინო ისტორიამ შემოგვინახა აკაკის ცოცხალი სახე, ეს ვასილ ამაშუკელის ღვაწლთან ერთად იობა ისაკაძის დამსახურებაა.

ავტორი: ლეილა ნანიტაშვილი

 

გამოფენა გამოფენისათვის?!

იონა  მეუნარგია მონოგრაფიაში „ ცხოვრება და პოეზია ნიკოლოზ ბარათაშვილისა’’ წერდა:

,,…საუკეთესო კაცები საქართველოსი, ის კაცები, რომელთა საზოგადოებას მართლა  შეეძლო მიეცა რაიმე ბარათაშვილისათვის, რუსეთში იყვნენ გადაგზავნილები.  გრიგოლ ორბელიანი, გიორგი ერისთავი, ალექსანდრე ჭავჭავაძე, დიმიტრი ყიფიანი, სოლომონ დოდაშვილი, ალექსანდრე ორბელიანი, ელიზბარ ერისთავი ამ დროს რუსეთში ნანობდნენ იმ ფარულ საზოგადოებაში მონაწილეობას, რომელიც დაწესდა თბილისში 1829  წელს. ეს კაცები წარმოადგენდნენ ჩვენს საზოგადოებაში სამწერლო ელემენტს და ამ ელემენტის უმყოფლობა საგრძნობელი იყო ჩვენი ერისათვის“.

ქართველი მწერლების ბიოგრაფი საქართველოში „სამწერლო ელემენტის უმყოფლობას“ აღნიშნავს, მაგრამ მათ გარდა თვალუწვდენელ სივრცეში მრავალი, სამშობლოს სიყვარულით გულანთებული ქართველი იყო გაძევებული. ყველას როდი გაუმართლა: გადასახლებიდან დაბრუნდნენ სოლომონ რაზმაძე და სოლომონ დოდაშვილი.

სწორედ საქართველოს ამ საუკეთესო კაცების ფოტოსურათები, პორტრეტები, ფოტორეპროდუქციები, მათი ცხოვრების ამსახველი დოკუმენტური მასალა, ეპისტოლარული მემკვიდრეობა, მემორიალური ნივთები,რომლებსაც  კვალიფიციურად შედგენილი ანოტაციები ახლდა და მეგზურობას უწევდა მნახველს, გამოფინა გიორგი ლეონიძის სახელობის ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმმა.

ექსპოზიცია ოთხ დარბაზში იყო გამოფენილი. აქ ნახავდით ქართლ-კახეთის მეფის ერეკლე II-ს, მისი მეუღლის – დარეჯან დედოფლის,უკანასკნელი მეფის გიორგი  XIII-სა და მისი მეუღლის -მარიამ ციციშვილის, დავით, იოანე, ფარნაოზ, ოქროპირ, თამარ და ერეკლეს საყვარელი ქალიშვილის–თეკლე ბატონიშვილის, შეთქმულებაში მონაწილეობისათვის ორენბურგსა და კალუგაში გადასახალებული მისი ვაჟების –ალექსანდრეს, დიმიტრისა და ვახტანგ ორბელიანების პორტრეტებსა თუ რეპრედუქციებს.

თვალსაჩინო ადგილი ეწირათ შეთქმულების ერთ-ერთი მოთავის–ელიზბარ ერისთავისა და მისი მეუღლის-ქეთევან შალვას ასულ ერისთავის ფოტოებს. ექსპოზიციის მეოთხე დარბაზში ეკიდა ფერწერული ტილოები:სენატორ გიორგი იესეს ძე ერისთავისა(მხ. მეზენცევისა), ალექსანდრე ჭავჭავაძისა (მხ. უჩა ჯაფარიძე) და გრიგოლ ორბელიანისა (მხ. პიოტრ კოლჩინ).

ჩემთვის სასიამოვნო მოულოდნელობა აღმოჩნდა ანასტასია ბატონიშვილის ვაჟის, არხანგელსკში გადასახლებული გიორგი ერისთავის (ატამანი) და ვიატკაში გადასახლებული იოსებ მამაცაშვილის ფოტოების ხილვა.

ექსპოზიციას განსაკუთრებულ ხიბლს ჰმატებდა მემორიალური ნივთები: ალექსანდრე ჭავჭავაძის პაჟთა კორპუსის დასრულების სამკერდე ნიშანი-„მალტის ჯვარი’’, „ჭავჭავაძეების ოჯახური რელიკვია-მუსიკალური ყუთი ნოჟეგოროდის მარშით; ალექსანდრე ორბელიანის მიერ მეუღლისათვის ორენბურგიდან ჩამოტანილი ღვთისმშობლის ხატი, ნინო ჭავჭავაძის მედალიონი, მანანა ორბელიანის ფერადი ქვებით, შემკული მინიატურული ქოლგა.

ექსპოზიცია ერთგვარ სამხატვრო სალონსაც წარმოადგენდა, რადგან აქ თავმოყრილი იყო როგორც ქართველ, ისე უცხოელ მხატვართა ნამუშევრების ორიგინალები: ქეთევან მაღალაშვილის ალექსანდრე ორბელიანის პორტრეტი, უჩა ჯაფარიძის  ალექსანდრე ჭავჭავაძე, ალექსანდრე ბერიძის დიმიტრი ყიფიანი, პიოტრ კოლჩინის გარსევან ჭავჭავაძე, გრიგოლ ორბელიანი; გიორგი კორადინის თეკლე ბატომიშვილი, ვახტანგ დიმიტრის ძე ორბელიანი; ანდრეი მორგუნოვის ოქროპირ ბატონიშვილი, ვახტანგ ორბელიანი; მეზენცევის ტილო- სენატორი გიორგი იესე ძე ერისთავი, ელენ ფრანკენის დავით ალექსანდრეს ძე ჭავჭავაძე; ლევ ანფიმოვის-„ალექსანდრ  გრიბოედოვი ქართულ საზოგადოებაში’ და სხვა.

გამოფენა დაიხურა.

ექსპონატებმა თავთავიანთ სამყოფელს მიაშურეს. ბარაქალა, რომ კარგად ახსოვთ დიდი ილიას ანდერძი: ,,ერის პირქვე დამხობა, გათახსირება, გაწყალება იქიდამ დაიწყება, როცა იგი თავისს ისტორიას ივიწყებს, როცა მას ხსოვნა ეკარგება თავისის წარსულისა, თავისის ყოფილის ცხივრებისა, დავიწყება ისტორიისა, თავისი წარსულისა და ყოფილის ცხოვრების აღმოფხვრა ხსოვნისაგან-მომასწავლებელია ერის სულით და ხორცით მოშლისა, დარღვევისა და მთლად წაწყმედისაცა. წარსული-მკვიდრი საძირკველია აწმყოსი, როგორც აწმყო-მომავლისა. ეს სამი სხვადასხვა ხანა, სხვადასხვა ჟამი ერის ცხოვრებისა ისეა ერთმანეთზედ გადაბმული, რომ ერთი უმეოროდ წარმოუდგენელი, გაუგებარი და გამოუცნობია“.

***

ჩვენისთანა ბედნიერი

განა არის სადმე ერი?!

P.S  თუ ოდესმე კვლავ განმეორდება ეს გამოფენა.

ავტორი: ლეილა ნანიტაშვილი

 

ავტობიოგრაფიები

ჩემს ავტობიოგრაფიას რამდენიმე ხაზზე დავატევ. ვერასდროს დავწერდი ჩემ შესახებ ასე ვრცლად, წინაპრებიდან მოყოლებული. ალბათ არ აღვწერდი მათ ხასიათებს და ჩემდამი დამოკიდებულებას, ჩემს ყველაზე მკვეთრ მოგონებებს, განწყობებს აყოველდღიურად ვკითხულობ ავტობიოგრაფიებს – მელნით თუ ფანქრით ნაწერს რვეულებში, ჟურნალის ფურცლებზე ან ქაღალდის ნაგლეჯებზე და ვფიქრობ: ადამიანების, მოვლენების მიმართ.რაკი ახლა ბლოგპოსტში ვყვები მათ ამბავს, შედარებაც შესაფერი მექნება – ეს ადამიანები პრაქტიკულად ბლოგებს წერდნენ, საოცრად საინტერესოდ წასაკითხს და დღეს უკვე შეუფასებელს – ინფორმაციულობის თვალსაზრისით. მათი ჩანაწერებით ისტორიაზე შეიქმნი აზრს, უტყუარს, რადგან ისინი არ თვალთმაქცობენ. უმეტესად, იმდენად გულწრფელები არიან, რომ გაოცდები და იქნებ გაგეღიმოს კიდეც.

დღევანდელი ადამიანის „სივი“ უმშრალესია, როგორც დახეთქილი მიწა. ზედ მსგავსი ვერაფერი იხარებს. ერთადერთი, შეგიძლია წარმოიდგინო – თუ ფანტაზია არ გღალატობს, საქმეც არაფერი გაქვს, ან კონკრეტული ადამიანისადმი ინტერესი გამოძრავებს. გამონათებაა პირადი ბლოგები, რომლებზეც ხანდახან იმასაც ამბობენ – მოსაწყენიაო, მაგრამ საინტერესო ადამიანის მიერ დაწერილი პირადი ბლოგი ძალიან მნიშვნელოვან ინფორმაციას შეიცავს. განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც მომავალში უკან მოხედვა და დაკვირვება მოუნდება. ყველაზე საინტერესო და მნიშვნელოვანი თანამედროვე მოქალაქეების შეხედულებებია და არა ის, რასაც მანქანა „მატიანე“ შემოინახავს. მთავარია, ადამიანებმა გულწრფელობა არ დაკარგონ და მე მგონია, რომ პირად ჩანაწერებში ისინი ძნელად პოზირებენ – ყოველთვის ჟონავს რეალობა.

ძველები გაცილებით გულწრფელები იყვნენ და გულანთებულები – ეს სიტყვა მათ ძალიან შეეფერებათ. ასევე აღსანიშნია, რომ ეს ადამიანები წერენ იმ ენით, რომელზეც მეტყველებენ. არ დაგიდევენ სტილსა და სხვა გამართულობებს. კალამი მათთვის მხოლოდ ხმაა, რომელიც თავისუფლად უნდა ამოუშვა. წერისას თავს კარგი მსმენელის წინაშე გრძნობენ; მასთან, ვისაც აინტერესებ და საათზე არ იყურება. იმდენად ცოცხალია ეს ნაწერები, რომ საკმარისია, ავტორის პორტრეტიც გქონდეს ნანახი და შენც მის გვერდით აღმოჩნდები. ნაწერს ყოველთვის ეტყობა აღელვება – ტონის მომატება, ან პირიქით, სიმშვიდე და გაწონასწორება.

„ელექტრონი ჩაქრა. დაბნელდა“, –  ამბობს ეკატერინე გაბაშვილი. ვეღარ გააგრძელებს წერას. მოდი და ნუ წამოდგები სკამიდან მასთან ერთად.

იოველ გამრეკელი წერს: „ყველაფრის აღწერა, რაც კი გადამხდა საზოგადოთ ცხოვრებაში და კერძოთ სამსახურის დროს, მიმაჩნია მეტად“, – არადა უშველებელი ჟურნალის ფურცლები შეუვსია დეტალური თხრობით. მისთვის ეს მცირეა, ჩვენთვის?..

ავტორი: ქეთი გზირიშვილი

ამბავი მარტინისა, ბუდუარისა და ქმრებისა და ცოლების სკოლებისა

დღეს მარტინის ფილოსოფიაზე ვაპირებდი დაწერას, მაგრამ რად გინდა…  ვიდრე წერას დავიწყებდი ზუსტად ექვსი საათი გამხდარა და მე, როგორც წესი ფეისბუქიდან  გამოვედი და ვისიმე  ბლოგის კედელზე ვაპირებდი აცოცებას. მოლი ბლუმის გვერდზე ავცოცდი და ერთი პოსტის შთაბეჭდილებას გიზიარებთ, თუმცა ეს ის გაზიარება როდია დაშიარებას, რომ ვეძახით ახალქართულად.

დარწმუნებული ვარ თავად მოლი ბლუმმა არ იცის რომელ პოსტზე ვაპირებ ახლა დაწერას, თუმცა ზუსტად ვიცი, მიხვდება… მარტინი ხო ვახსენე?  ოპტიმისტი  პანგლოსის, პასიმისტ მარტინით ჩანაცვლებას ხო ვაპირებდი?! მაგრამ, რადგან მე ფილოსოფოსი კი არა (ყოფილი!!!)  ეკონომისტ–მათემატიკოსი გახლავართ, სულაცარაა ჩემთვის უცხო საკუთარი აზრებისა და გადაწყვეტილების უარყოფა/ შეცვლა და ამიტომ მარკიზ დე სადის არა ოპტიმისტურ, არა პესიმისტურ, არამედ ბუდუარულ ფილოსოფიის მოლისეულ გაგებაზე ვისაუბრებ.

“დამმარხეთ უსიერ ტყეში და საფლავს რკო მოაყარეთ, რათა ზედ ფესვმაგარმა მუხამ იხაროს და პირისაგან მიწისა აღგავოს ჩემი ნაკვალევი” – ასეთი უჩვეულო ანდერძი დაუტოვა შთამომავლებს ადამიანმა, რომელსაც, მძაფრი თვითკრიტიკისთვის მიზეზი, თითქოს, არც გააჩნდა – მთელი სიცოცხლე იმის კეთებას ცდილობდა, რაც სიამოვნებას ანიჭებდა და არც ერთ წინაღობას არ შეპუებია”. ასე იწყება პოსტი და ამგვარი დაწყება ფიქრსა და  სადარდებელს მიჩენს.

ბლოგი კითხვების დასმის თვალ/ყურწარმტაცი ადგილია და მე ვეკითხები: მოლის ორი/სამი ”სამწლიანი” მუხის დარგვა რატომ არ შეიძლებოდა, სადის კარგადმოსწორებულ საფლავზე ნეტავი?! რა თქმა უნდა შეიძლებოდა, როგორ არ შეიძლებოდა, მაგრამ  კაცია, თანაც რა კაცი! … და მაინც ყველა ბლოგერი განა სულ ცოტას მაინც იმას არ აკეთებს რაც მოესურვება, წინაღობას ეპუება თუ რაშია საქმე?!… ჰოდა, მოვრჩები ახლა სადის ბუდუარულ  ფილოსოფიას  და მარტინის ნაცვლად, სიდზე წავიჭორავებ… ანუ წავიტვიტერებ…

ტიტვერსა და ფეისბუქზე არა მაგრამ სიდზე ფიქრისას დღენიადაგ სერიალები მახსენდება, სადაც უმცირესი გამონაკლისის გარდა, მთავარი გმირები  ხიმენა და დონ დიეგო არიან…  ახლა გულზე კიდევ ერთხელ დაიდეთ ხელი, თუ გნებავთ დაიბრაგუნეთ  და მითხარით, ბლოგსა და ბლოგერებზე მეტი ვიცი თუ სხვადასხვა ქვეყნის სერიალებზე სადაც… მთავარი მოქმედი გმირი, უმრავლეს შემთხვევაში, დათო ბარბაქაძის გახმაურებული ნაწარმოების გმირებია… და სადაც თანამედროვე საკითხავები, არაფრით ჩამოუვარდებიან  ”ქმრებისა და ცოლების სკოლებს”.

Salvador-Dalis-surrealismსათქმელი ისევ გამიგრძელდა, უკვე თერთმეტის ნახევარია და უნდა დავიძინო, ხვალ კი მობილური ტელეფონებისა და თელასის სერვისცენტრებს რომ ჩავუვლი, აუცილებლად ხმამაღლა გავიფიქრებ: ახლა თბილისში ორშაბათი კვირის სხვა დღეებისაგან მხოლოდ ძილადყოფნის საათებით განსხვავდება და მთავარია ”ბრიტანიკუსი” და  მარშალი ბეტანკური ერთმანეთში არ ავურიოთ.  სხვათა შორის არც იპოლიტისა და იპოლიტენის ერთმანეთში არევ–დარევა გვმართებს.

ვიცი არ აგვერევა და ამიტომ ახლა მართლა ვამთავრებ… ოღონდ სადის ვერგათავისებულული სიტყვებითა და შეგონებით  ”პურიტანი არასოდეს ვყოფილვარ, თავისუფლების ფასიც კარგად მესმის და იმასაც ვხვდები, რომ ლიტერატურას (და არა მარტო) მეამბოხეობა უხდება, მაგრამ მაინც მგონია, რომ  ფანატიკური, ყალბი მორალიზმი და ზღვარგადასული ცინიზმი დიდად არაფრით განსხვავდება. ზნეობის, სამართლისა და თანაცხოვრების ელემენტარულ წესებთან შეუგუებელი ადამიანებისთვის კი ერთი ძველი მაქსიმა არსებობს – “გიჟი თავისუფალია”

ბლოგერების თავისუფლები არიან… და მაინც ნუ აურევთ ერთმანეთში ბლოგერებსა და გიჟებს, რადგან როგორც ცხონებული ბენედიქტ სპინოზა იტყოდა თავისუფლება მხოლოდ და მხოლოდ შეცნობილი აუცილებლობაა და მეტი არაფერი… ასეც რომ არ იყოს, კაცმა არ იცის მე უფრო გიჟი ვარ თუ ის ვისაც ბავშვობაში, ჩემდა სამარცხვინოდ,  გიჟად მოვიხსენიებდი.

ავტორი: გიო კილაძე

მადლობა შენ, დიდო სახლო!

შენობამ შეყვარება იცის, ადამიანივით მოგენატრება, იმ ადამიანივით, ვისაც შენზე უზრუნვია, უსწავლებია, ცხოვრების გზაზე გამოუყვანიხარ.

თბილისში ასეთი ძვირფასების რიცხვში ორი შენობაა გამორჩეული: სახელმწიფო უნივერსიტეტი და საჯარო ბიბლიოთეკა.

რამდენი განცდა,  ვნებათაღელვა  და სიყვარულია დაკავშირებული ამ ერთმანეთის ტოლსა და ერთმანეთის მსგავს სახლებს შორის, რა თბილი, უხილავი ძაფია გაბმული ამ ორ დიდ სიწმინეს შორის და რა საუკეთესო იყო ჩვენი ცხოვრების ის ბედნიერი წლები რომლებიც აქ გაგვიტარებია.

ადამიანის ვალდებულებაა  ახსოვდეს, აფასებდეს, უყვარდეს,  ესენიც  ხომ აქ ვისწავლეთ, ამ  დიდებულ სახლებში, სადაც არაერთხელ გახლართულან  ჩვენი გრძნობები უმჯობესსა და გამოსადეგს შორის.

ჩვენი თაობიდან ამ სახლებში ყველამ აიღო იმდენი რამდენის ტარებაც შეეძლო და წავიდნენ და წავიდნენ ცხოვრების გზაზე, წიგნის კაცები კი სიჭარმაგემდე შემოვრჩით ერთ–ერთ დიდ სახლს–საჯარო ბიბლიოთეკას და დროთა განმავლობაში ვიქეცით მის ნაწილად.

აქ, ქართველოლოგიის განყოფილების ერთ მოცუცქნულ დარბაზში წლების განმავლობაში იძვროდა ბუნტარული სული ნაციონალური კულტურის ქომაგობის, რაც ოფიციოზში მუდამ იწვევდა უსიამოვნებას, მაგრამ ვერავინ მოახერხა მისი დიდი ეროვნული სულიერების ჩახშობა, ვერავინ მოახერხა ამ პატარა დენთის კასრის გაუვნებელყოფა.

შეუძლებელია რამე თქვა საჯარო ბიბლიოთეკის შესახებ და თვალწინ არ დაგიდგეს მისი თანამშრომლის კლასიკური სახე, მისი გაწეული ამაგი. რომელიც დგას  ჩვენს წინაშე, ჩვენსა და წიგნებს შორის, პიროვნებანი  რომლებმაც ყველაზე კარგად იციან რა  არის  წიგნი  და ვინაა მკითხველი…

ადამიანისათვის რომელმაც თავისი მოღვაწეობა საჯარო ბიბლიოთეკიდან დაიწყო ეს ადგილი ახლაც ოაზისივითაა, გარკვეული აზრით იგი ჩვენთვის თავშესაფარიცაა, რომელიც გვიცავს ყოველდღიური უსიამოვნებისაგან და კვლავაც გვაძლევს ენერგიას ბოლომდე გვიყვარდეს ის რასაც მივუძღვენით ჩვენი ცხოვრება.

ავტორი:    ელდარ ნადირაძე

ისტორიის მეცნიერებათა  დოქტორი

პოსტმოდერნული გადახვევები

43050982_0_28b9a_a987d10f_XLამ პოსტში ფორრესტ გამპის თარგმნისას მუხლჩაუხრელ შრომაზე უნდა მესაუბრა, მაგრამ გადავიფიქრე, მიზეზი მარტივია, ბლოკპოსტები რომანის (არც პოლანსკის, არც აბრამოვიჩის, არც ჰერცოგის, არც რუდნიცკის) თავები კი არ არის, ერთმანეთს დიალექტიკურად, თუნდაც ექლექტიკურად, რომ გადავაბა და ჰეფი ენდით ან მთავარი გმირის გაურკვეველ ვითარებაში ტრაგიკული სიკვდილით დავამთავრო… ამიტომ ამ წერილს, ბლოკპოსტს თუ რაცხაა  მიზეზთა გამო, ”პოსტმოდერნული გადახვევებით”  დავასათაურებ და აღიარებით  დავიწყებ…

ვაღიარებ, ბლოგი ზოგადად და აქაური კონკრეტულად ”ამაოების ბაზარი” , როდია, სადაც ბლოგერები და ბლოგის მკითხველები ტიტულებს, ჩინებს და განსაკუთრებით სიმდიდრეს ეძებდნენ და ჰპოვებენ კიდევაც.  არც ფული და პატივნოყვარეობაა  სალოცავი კერპები, რომლებიც არმაზის ცნობილი კერპებივით ერთ დღეს ხმლის ერთი მძლავრი მოქნევით მიწასთან რომ გაასწორებს ვინმე. ფარისევლობა და ტყუილი აქ ისე შორსაა, როგორც მანძილი მაშრიყიდან მაღრიბამდე. ამ უსაზღვრო, უსამანო, უნაპირო სივრცეში ვერავის ეტყვი და ვერავისზე იტყვი ”სიღარიბემ მას ნაადრევი სიმწიფის დაღი დაასვაო”. ვერც ჩემზე რასაკვირველია. აქ, ამ დალოცვილ სივრცეში მახინჯი იხვის ჭუკის  მშვენიერ თეთრ გედად გადაქცევის შანსი, (პირველი პოსტიდანვე!) გაცილებით დიდია, ვიდრე  ანდერსენის უცნობილესი ზღაპრის პირველ ან თუნდაც მეხუთე აბზაცში.

აქ, ამ დალოცვილ სივრცეში ვერ შეხვდებით ”ზედმეტი ადამიანის” სახეს, რომელსაც საკუთარ გრძნობებში გარკვევა უჭირდეს, აქ ყველამ ერთად და თითოეულმა კარგად იცის, რა არ სურს და ცუდად როდი იცის, რა უნდა და რატომ. მგონი ცოტა წავიფილოსოფოსე, ეგ არაფერი, არანაირი საშიშროება არ არსებობს ფილოსოფოსობა, ბლოგერობის მსგავსად,  პროფესიად მექცეს. ფილოსოფოსობა  ხომ პროფესია არ არის.  ფილოსოფისობა ხომ  სრულიად განსაზღვრული აზროვნების წყობაა და  რომელიც შეიძლება დაემთხვეს ან არ დაემთხვეს პროფესიას. და მაინც  პროფესია ცხოვრებაში უმთავრესი თუ არა, მთავარი რომაა ამას ნებისმიერი ჩემნაირი დამიდასტურებს, რადგან ბლოგერობას, ფილოსოფოსობისა არ იყოს, პროფესია არ არის, ერთგვარი აზროვნების წესია, რომელიც წამდაუწუმ არა, მაგრამ მაინც იცვლება და ვითარდება.  ანუ სრულქმნობისკენ მიილტვის.  სრულქმნობაზე საუბრისას  სოკრატე კი არა პითაგორა უნდა გაიხსენოს კაცმა (ჩემნაირმა  მაინც), რადგან კომპიუტერთან დიდხანს ჯდომამ თვალების საშინელი ტკივილი იცის, და  როგორც ახლა მე,  არ გაძინებს. ისე პითაგორას ხსენება აქ მგონი ნაადრევი იყო, დაუმშვიდებული თვალებით ძილზე მას არაფერი უთქვამს, ჩავლილ დღეზე საუბარს კი შუაღამემდე გადავდებ. და გაგახსენებთ გადადებული საქმე ყოველთვის ეშმაკის როდია.

ეშმაკსა და უხილავს კუთხეში ”მივამწყდევ” და გავიხსენებ, რომ ჩვენი ცხოვრების მრავალ ასპექტს, თუნდაც ჩვენი დაბადების გარემოებებს, ჩვენგან დამოუკიდებელი ძალები მართავენ, ახლა ამ ძალებზე საუბრის დრო არ მაქვს, თორემ განწობა იცოცხლე მაქვს, და თანაც როგორი!   ჰო, დრო არ მაქვს–მეთქი  ვთქვი, მაგრამ  მაინც,  ჩვენი ასაკისა და თაობის რამდენი ადამიანი გვიწევს კონკურიენციას, ამაზე კი მინდოდა მეთქვა  ორიოდ სიტყვა, მაგრამ აშკარად მოუმზადებელმა –  სოციალური წარმოსახვის გარეშე, ვერ ვახერხებ და მომკალი.

წარმოსახვის გარეშე,  მთელი სოციალური და მათ შორის ბლოგური  მოქმედებები  მხოლოდ და მხოლოდ ინსტინქტურსა და რეფლექსურს უტოლდება. ტოლობა კი ყოველთვის წმინდამათემატიკური ნიშანი როდია…  ობიექტთა (სუბიექტთა?) ურთიერთშეცვლის მიმართებაა…  და მაინც ბლოგზე დაწერილი წერილის (პოსტის, გზავნილის, რაც გინდათ ის დარქვით) მოწონებისა არ იყოს, ფარდობითია ყოველთვის.

გმადლობთ…

კიდევ ერთი და მოვრჩები.

არა, ბლოგი მაინც ფორრესტ გამპზე გამოვიდა… ასეა, და თუ გინდა მესამედ მომკალით…

                                                                                                                                                                                                                            ავტორი: გიორგი კილაძე

კი არა დამავიწყდა, არ მახსოვდა.. მხოლოდ

არის ასრულდა ოცნება… ეროვნულ ბიბლიოთეკას საკუთარი ბლოგი აქვს… მერე რა რომ  (ჯერჯერობით!) მხოლოდ ერთი პატარა ნიშაა უნაპირო  ინტერნეტ სივრცში. მერე რა რომ ჯერჯერობით  ერთი საჯაროდ წასაკითხი დღიურიც კი  არ ჩაწერილა მის მწვანედ აბიბინებულ ფურცლებზე? დარწმუნებული ბრძანდებოდეთ დღიურებიც დაიწერება და ვრცელ–ვრცელი სტატიებიც –  ბიბლიოთეკასა და ბიბლიოთეკარებზე, ბლოგებსა და ბლოგერებზე, ქაღალდისა და ელექტრონულ სრულტექსტოვან წიგნებზე,  საკუთარ თუ მავანთა პრობლემებსა თუ პერსპექტივებზე… მაგარი ხალხია ბლოგერები… ყოველთვის იციან რა სურთ და როგორ მიიღონ… რა დაწერონ და როდის დაწერონ… რა გკითხონ და რა უპასუხონ…  ვის შეუტიონ და ვის მოეფერონ…  და მაინც მთავარი მათთვის არის წერა,  ინტერნეტსივრცის დაპყრობა და როგორც ჩემი უფროსი მეგობარი და კოლეგა ამბობს თავი და თავი, თავის აღმოჩენის, გამოჩენის სურვილი და აღიარების მოპოვებაა.

ჩემთვის ბლოგი ქაღალდის დაზოგვის ხელოვნებაა, ქაღალდი, რომელიც  დღემდე ყველაფერს იტანდა და  ხვალაც აიტანს… დაწერ, არ მოგეწონება და წაშლი… გადახაზავ … და ერთ ნაგლეჯსაც ჩამოახევ.  არ გინდა და არავის წააკითხებ… მოგინდება და გამოაქვეყნებ…  კომუნისტების დრო კი არაა, ჯერჯერობით არსათქმელი ”საწერი მაგიდის”  ქვედა უჯრაში ჩაკეტო და უკეთეს დროს დაელოდო. საქმე გაცილებით მარტივადაა, დაწერე, გაააგზავნე, დაბეჭდე…  სიდედრი გაგიჯავრდება თუ ”სამეული” დაგადგება თავზე, ეს რა დაგიწერიაო.

მიყვარს ბლოგერები…  და ხშირად ვფიქრობ მათზე და უპ. ყოვლისა, ხელში „ფურცლ–საწერკალამ” აუღებლად პირველი ბლოგერი მახსენდება.  პირდაპირი და ირიბი მნიშვნელობით  წერა ატანილმა,  რომელიღაც ჟურნალის თუ გაზეთის უშტატო ჟურნალისტმა  ჯასტინ ჰოლლმა შორეულ 94–ში პირველი ინტერნეტ–დღიური შექმნიდა და მკითხველს კი არა ინტერნეტმომხმარებელს შესთავაზებდა, კეთილი ინებე და წაიკითხეო.  არ ვიცი პირველივე წერილში პირადი ცხოვრების  ინტიმურ დეტალებზე რამდენად შეეხო,  მაგრად დაზუსტებული ცნობით 2004 წლამდე არც ამისგან შეუკავებია თავი.  თავშეკავებისა და თავშეუკავებლობის საკითხი, ახლაც ძირითადი საკითხია თანამედროვე ბლოგებსა და ბლოგერებში. ”კი არ ვწერ, ხმამაღლა ვფიქრობ!” –  ხმამაღლა თუ არა, გულში მაინც ამბობს ყოველი ბლოგერი. და  კი არ ავიწყდება, (უმრავლეს თუ უმცირეს შემთხვევაში ) უბრალოდ ვერ იხსენებს.

”აღიარება” ვახსენე ცოტა ზემოთ… დიდი დრო სჭირდება მაგ ამბავს, ყოველშემთხვევაში პრაქტიკა ამას ადასტურებს…  ჯასტი ჰოლი ”პერსონალური ბლოგის მამად” მხოლოდ   2004 წელს აღიარეს… ყველამ არა… და მაინც არა მხოლოდ გაზეთმა ”ნიუ–იორკ ტაიმსმა”.

პირველი ”პოსტისთვის” სიტყვა გამიგრძელდა… ამიტომ  ბლოგის უფრო გავრცელებულ მამაზე აღარ გესაუბრებით, არც იმაზე დავძრავ ენას, საიდან, რტომ და რას უკავშირდება სიტყვა ბლოგი და ბლოგერი… ამაზე ბერჯერ დაუწერიათ და კიდევ ბევრს დაწერენ… ეროვნული ბიბლიოთეკის ახლადგახსნილ ბლოგზეც, რაღა თქმა უნდა. დავიცადოთ, აბა ჩვენი რა მიდის? მე კი ასე მინდა დავამთავრო –  არ ვიცი რატომ და მაინც… რაღაცეები ”კი არა დამავიწყდა, არ მახსოვდა.. მხოლოდ . ჰოდა, (კიდევ ერთხელ) მხოლოდ!!!

გმადლობთ!!!

ავტორი: გიორგი კილაძე