სასწავლო წელი 2016

გილოცავთ  სასწავლო წლის დაწყებას  დიდებსაც და პატარებსაც; მათ, ვინც  მშობლებისაგან დამოუკიდბლად  პირველ ნაბიჯებს დგამს და მათაც,  ვისი  “გასტუდენტებაც” მშობლების და  მოკეთეების   სიამაყის მიზეზად იქცა.   გილოცავთ და   გთავაზობთ  საკარგგანწყობოდ და სალაღობოდ   1880 წლის გაზეთ “დროებაში” აღმოჩენილ  ფელეტონს .

შვილი გამისტუდენტდა 

( სცენა)

(იესიკა შამოვა და თავს უკრავს  ბატონიშვილს )

იესიკა. ბატონიშვილი ადღეგრძელა ღმერთმა!…

ბატონის–შვილი. ოჰ, ჩემს იესიკას!… როგორ მშვიდობით გიკითხო?…

იეს. რაღა საკითხავი ვარ ბატონო…

ბატ. რატომ, შე კაცო?… რა იყო?… რა დაგემართა სამაგისო?…

იეს. რაღა სათქმელია ბატონო, შვილი გამისტუდენტდა!…

ბატ. კაი დაგემართოს!… მომილოცავს, რომ უმაღლეს სასწავლებელში შესულა!…

იეს. ვაი წავხდი!… უმაღლესში კი არა, აქანაც მესამე კლასიდან გემოუძახეს!…

ბატ. აპა, სტუდენტობას რაღას ეძახი. შე კაცო?

იეს. რასა, შენი ჭირიმე–და … ამაღამ რომ დაწვება , ის ჩემი სტუდენტი, ხვალ შუადღისას გაიღვიძა,– კაი უნდა!… მარხვას აღარ ინახავს, საყდარში არ დაიარება და გამოუშვია უშველებელი წვერი: ასკანელი ხუცესივით!…

ბატ. მერე, მაგია სტუდენტობა?…

იეს. კი ბატონო!… დასტურ აბდალი კი არ ვარ!… მაგი მგონია სტუდენტობა, აპა რა ჯანდაბააა?!

თ. რაფიელ ერისთავი

12 თებერვალს 1880 წ.

 

 

ნინო გედენიძე

25 ივლისი – ნარიყალაზე აფრიალებული ქართული დროშა

რამდენიმე წელია კარგი „გავროშივით„ აღვნიშნავ 14 ივლისს და მართლა გულწრფელად ვუერთდები და ვიზიარებ თავისუფლების სიმბოლოს დღესასწაულს . და თან გული მწყდება; „ არა! სხვისი მისაბაძი რა მჭირს,– თვარა,–კი!“ მართლა რა გვჭირს ასეთი უსაშველო, ბოლო წლებია სულ დაცემის, წაგების, დაკარგვის დღეებს ვიხსენებთ; არადა , დიდი განსწავლულობაც არ სჭირდება იმას, რომ ნეგატიური ამბები თავისივე მსგავსს იზიდავენ და შესაბამისად პოზიტიურნიც. ჰოდა, სწორედ ივლისის თვეში აღმოჩნდა ნამდვილად დიდი დღე – 22– 25 ივლისი , თბილისის 207 წლიანი ტყვეობიდან გათავისუფლების დღე. და ეს 1748 წელს მოხდა . მაშინ ერეკლე II 27 წლის იყო, და „ ქუდზე კაციც“ ქუდზე კაცობდა. თუ ვინმეს იარაღის ხელში აღება შეეძლო ყველა გააერთიანა თავისუფლების და თბილისის სიყვარულმა. 22–25 ივლისი სავარაუდოდ ნიშნავს, რომ 22–ში თაბორის ციხე აიღეს და 25–ში კი ნარიყალას ყველა ციხე–ბურჯზე აფრიალდა ქართული დროშა. თაბორის კოშკზე პირველი თბილისელი შავერდა მხედრიშვილი აჭრილა 25 ივლისს კი ქართული და სომხური ეკლესიები ერთად აგუგუნებდნენ გამარჯვების მამცნე ზარებს. და რაც საგულისხმოა, წლების მანძილზე აღნიშნავდნენ ამ დღეს. გილოცავთ !ერეკლე-II1

14 ივლისი ” თეატრის” დაბადების დღეა

პირველი ქართული სალიტერატურო და სამხატვრო გაზეთის  პირველი ნომერი 1885 წლის 14 ივლისს  გამოვიდა.  რედაქტორ–გამომცემელის და ქართული თეატრის მოთავის  ვასო აბაშიძის  შესავლიდან  კარგად ჩანს თუ რა  მნიშვნელოვანი  უნდა გამხდარიყო გაზეთი  არა მხოლოდ თეატრის მოყვარულებისათვის  “სიტყვა „თეატრს“ ჩვენ მომეტებულს მნიშვნელობას ვაძლევთ და თეატრად მიგვაჩნია მთელი ქვეყანა, რომლის სცენაზედაც ყველა ჩვენგანს  რაიმე ალაგი უჭირავს.  ბევრი ნიჭი დაჩაგრულია და სტატისტის ალაგი უჭირავს, ნამდვილს უნიჭო სტატისტს კი წამოუსხამს პლაშჩი და გამლეტის და ოტელოს როლებსა  თამაშობს. Sapienti Sat!” ყველამ თავის საქმე რომ აკეთოს და თან კარგად აკეთოს   უპირველესად  განათლებაა საჭირო  და „ნიჭი, ძამიკო, ნიჭი“   და ეს  ნიჭი რაში გაქვს ამის  გარკვევას  განათლება სჭირდება.

„თეატრმა“ თავის თავზე აიღო საგანმანათლებლო ფუნქცია: მრავალფეროვანი ინფორმაცია ამერ –იმერიდან, თარგმანები, თეატრის ისტორიის კვლევა,  კულუარებს მიღმა დარჩენილი  დეტალები და უამრავი რამ   დღესაც,  საუკუნე ნახევრის შემდეგაც  საინტერესო.  გაზეთის  პირველ ნომერს ამშვენებს  ფართო საზოგადოებისათვის  ნაკლებად ცნობილი, მაღალის ხარისხის ფოტოები – შოთა, ილია,  აკაკი…  სერგი მესხის და  აკაკის „კურთხევა“

(თეატრს)

თუ საპარადოდ დაბადებულხარ,მაგრამ თუ ჩვენთვის ერთგულ მუშაკად

ხარ, ნორჩო, წრფელად მოვლინებული იყავ კურთხეულ! იყავ საყვარელ!

და ყველასაგან ერთხმად ქებული. კერძოობისა მხოლოდ მძებნელი,

იყავ უსუსურ!… იყავ ხანმოკლე! და ამავ თავით მარად დღე–ბნელი!…

sergiiliaakaki

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ნინო გედენიძე

 

კეთილი განზრახვის ავანტიურისტი

” არიან პოეტები , ძალიან კარგი პოეტები, რომლებიც სამწუხაროდ არიან დავიწყების საფრთხის ქვეშ უბრალო მიზეზების გამო– ხალხს უყვარს  კონცენტრირება ერთ-ორ სახელზე და შესაბამისად ეს საფრთხე არსებობს; ასე რომ , ეს  ეროვნული ბიბლიოთეკისათვის გადამწყვეტად მნიშვნელოვანი ამბავია , იქედან გამომდინარე რომ ჩვენ ვინახავთ  ყველა სახის და ყველა ხასიათის წიგნს. არდავიწყების ერთერთი ყველაზე ეფექტური ფორმაა სწორედ იმ სახის საღამოები, რომელიც  გაიმართა 7 მაისს ეროვნულ ბიბლიოთეკაში. ეს გახლდათ სინთეზური საღამო,  სადაც წარმოდგენილი იყო  ავტორის ლექსები, მისი ნახატები,  ნახატები მასზე  , გამოცემები , აუდიო მასალა  და ასე შემდეგ .   ბიბლიოთეკისათვის  ეს არის ვალდებულება, რომ მსგავსი ავტორები შეახსენოს საზოგადოებას და ძალიან  კარგი ტრადიცია დამკვიდრდა ამ თვალსაზრისით ჩვენთან ” ასეთი შეფასება მისცა  ეროვნული ბიბლიოთეკის გენერალურმა დირექტორმა  გიორგი კეკელიძემ  მიხეილ ქვლივიძისადმი მიძღვნილ საღამოს, რომელიც  ტრადიციული ” პოეზიის დღის” ფარგლებში ჩატარდა  და  აქვე აღნიშნა, რომ პოეტი ქვლივიძე მის  ცნობიერებაში  გალაქტიონისადმი მიძღვნილი ლექსით შემოვიდა “თვივთმკვლელობაა ჩვენში  დიდი საქმის  დაწყება–  ეს ლექსი იყო გალაკტიონისადმი მიძღვნილ საერთო კრებულში,  სწორედ აქ ვნახე  და მაშინ დავინტერესდი ამ ავტორით.  მნიშვნელოვანია ის, რომ     შემოქმედებს ახასიათებთ ერთმანეთის მიმართ ქიშპი.   აქ  კი  არის თანაგრძნობა  არა მხოლოდ გალაკტიონის, არამედ ნებისმიერი სხვა  ავტორისა, რომელსაც იმ ეპოქაში უწევდა  ცხოვრება,  რაც დამატებით, სამოქალაქო თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი ამბავია”.   დიახ , თანაგრძნობა მნიsვნელოვანია და ამის ფასი ნამდვილად იცოდა ” ძია  მიშამ” და კიდევ  იმ  განცდის  ფასი მხოლოდ ქართველებს რომ ახასიათებთ ” უცხოელები” გენაცვალეს” და ” შენი ჭირიმეს” იმიტომ ვერ თარგმნიან, რომ ამ გამოთქმების შესატყვისი განცდა არ გააჩნიათ, თორემ იმათი ენა ქართულზე ღარიბი როდია. “– მიხეილ ქვლივიძე

ამხელა შესავლის შემდეგ  მიხეილ ქვლივიძის  დღეს, 22 ივნისს გახსენების მთავარ მიზეზსაც გაგიმხელთ–  22 ივნისი პოეტის დაბადების ოფიციალური თარიღია, რეალურად კი 22 თებერვალს  გვაჩუქა სამყარომ … “პოეტი მიხეილ ქვლივიძე, კეთილი განზრახვის ავანტიურისტი” . განსაკუთრებულ აღმოჩენას  ნუ ელით, 23 ივნისს უფროსი ძმის დაბადების დღეა და დედამ გადაწყვიტა ერთად აღენიშნათ ხოლმე. ასე მივიღეთ ორი “ღმერთის მსახურის”  ორი დაბადების დღე და  კიდევ ერთი ტრადიცია : მისმა მეუღლემ ქალბატონმა მედეამ იხუმრა ყოველი თვის 22 მისი დაბადების დღეაო და  ეროვნული ბიბლიოთეკის ბლოგი ყოველი თვის 22–ში მიხეილ ქვლივიძესთან შესახვედრად გელით .
Квливидзе Михаил-1

 “თვივთმკვლელობაა ჩვენში  დიდი საქმის  დაწყება…” – “ის მაინც ბრუნავს! ღმერთმა ნუ ქნას გიორგი ჩემო, დავცხრეთ , დავწყნარდეთ და სიცოცხლისდავკარგოთ გემო “ მიხეილ ქვლივიძე

 

 

 

 

 

 

ნინო გედენიძე

ეკვილიბრიუმი– წონასწორობა


11781760_825667624220402_3277478862324891940_n
“ქუდზე კაცის“ სიმძაფრით გაისმა „ ეკვილიბრიუმი“ და  სულ მოკლე ხანში სრულიად საქართველო ჩაება  სოფლებში   ბიბლიოთეკების აღდგენა–განახლების თუ  ახლის  გახსნის საქმეში.  ყველა დროს  თავისი  საქუდზეკაცო მიზეზი ჰქონდა, თუმცა  ძირითადად   სამშობლოს დაცვა და სიცოცხლის გადარჩენა  იყო დიდპატარას გამაერთიანებელი. ეს  იყო  მანამდე …“ ხმლიანმა  მტერმა ვერ დაგვათმობინა, ვერ წაგვართვა ჩვენი მიწა–წყალი , ჩვენი ქვეყანა . ხმლიან მტერს გავუძელით , გადავრჩით   ,  ქვეყანა და სახელი შევინახეთ , სახსენებელი არ ამოვიკვეთეთ  შევირჩინეთ  საქოლავი არავის ავაგებინეთ. ხმლით მოსულმა ვერა დაგვაკლო–რა , შრომით და გარჯით, ცოდნით  და ხერხით მოსული კი თან გაგვიტანს , ფეხ–ქვეშიდან მიწას სახელს გაგვიქრობს, გაგვწყვეტს. სახსენებელი ქართველისა ამოიკვეთება   და ჩვენს მშვენიერ ს  ქვეყანას, როგორც უპატრონო საყდარს, სხვანი დაეპატრონებიან . შრომას და გარჯას , ცოდნასა და ხერხს ვერავინ_ღა გაუძლებს, თუ შრომა და გარჯა , ცოდნა და ხერხი წინ არ მივაგებეთ, წინ არ დავახვედრეთ, წინ არ დავუყენეთ . ვართ კი ყოველ ამისთვის მზად? ან გვეტყობა რაშიმე , რომ ყოველივე ეს ვიცით  ვემზადებით ?“  ნაწყვეტი  ილია ჭავაჭავაძის  საახალწლო მილოცვიდან „ რა გითხრათ , რით გაგახაროთ“  გეცნოთ და ალბათ  ამ  სიტყვების  თანამედროვეობაც გემცნაურად . 119 წელი გავიდა და ჩვენ  იგივე პრობლემის წინაშე ვდგევართ   და  „ წიგნი ყველა სოფელს“  დღესაც სასიცოცხლო მნიშვნელობისაა.  იმ განსხვავებით, რომ მაშინ  სოფლებში  იშვიათად ნახავდით კარაკეტილ სახლებს და  ერთი–ორი მოხუცის ამარა მიტოვებულ ნასახლარებს .   მაშინ ვის უნდა  წიგნი  და ბიბლიოთეკა   ?    ილიას მიერ დასმულ კითხვას  ეს და კიდევ რამდენიმე მივამატე და  პასუხის გაცემა  გიორგი კეკელიძეს ვთხოვე.   საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის გენერალური დირექტორი  ამ  საქმის ( და კიდევ სხვა ბევრის ) „ თავი კაცი“ და სულის ჩამდგმელი გახლავთ  და ამავდროულად განმახორციელებელიც

  1. სოფლები დაიცალაო და ბიბლიოთეკებს , რომლებსაც თქვენ ხსნით  ეყოლება მკითხველი?

გიორგი კეკელიძე – მე ამ საკითხთან დაკავშირებით ჩამოყალიბებული მიდგომა მაქვს – ერთი ადამინიც რომ იყოს სოფელში და ითხოვდეს ბიბლიოთეკას, ჩვენ ჩავალთ და მოვაწყობთ – თუნდაც ამ ადამიანის შესანარჩუნებლად.

  1. 10–15 წლის წინ თბილისში და არა მხოლოდ, დიდი ხმაური და აურზაური იყო ბიბლიოთეკების დახურვასთან და შენობებისათვის  ფუნქციის შეცვლასთან დაკავშირებით, „ წიგნი ყველა სოფელს „  ერთგვარი პროტესტია ?

გიორგი კეკელიძე–უფრო გამოხმაურება. ეკვილიბრიუმი ამ დარღვეული წონასწორობის აღდგენას ამსახურება – არამხოლოდ წიგნებით. კომპიუტერებით. სხვა რესურსებით. რთული საქმეა და სწრაფად ვერ კეთდება. მაგრამ ყველა სოფელში ჩავალთ.აუცილებლად.

3.1878 წლის გაზეთი „ დროება“, პირველი ქართულენოვანი გაზეთია, სადაც  ბიბლიოთეკების გახსნის საკითხი დაისვა– 125 წლის სემდეგ იგივე პრობლემის გადაჭრას შეეჭიდეთ  და სრულიად საქართველო ჩართეთ  ; რას ნიშნავს ეს, უკან ვბრუნდებით და გაქვთ შეგრძნება, რომ საუკუნის პროექტს ახორციელებთ?

გიორგი კეკელიძე –რაღაც აზრით შეიძლება ითქვას უკანაც ვბრუნდებით, მაგრამ ამ დაბრუნებით ნაბიჯის წინ გადადგმა გამოდის. მით უფრო, რომ ბევრი რამ სრულიად ახლებურად იგეგმება. რაც შეეხება პროექტის მასშტაბს, ამას გაკეთებული საქმე განსაზღვავრს. ვნახოთ

და მთავარი განმსაზღვრელი კი ალბათ  აღდგენილი წონასწორობაა. „ ეკვილიბრიუმი“ ხომ წონასწორობის აღდგენას ნიშნავს  და ბწკარედებს მიღმა წასაკითხშიც ეს მოიაზრება – გათავკობალებულ ქალაქებსა და დაცარიელებულ სოფლებს შორის წონასწორობის აღდგენა.  წონასწორობის დარღვევას არც უფალი მოგიტევებს და არც კოსმოსი.  იქნებ ეს არის ჩვენი  ამგვარად  ყოფნის თავი და თავი  და გადარჩენის  გზაც.

p.s. ეროვნული ბიბლიოთეკიდ პროექტმა „ეკვილიბრიუმი– განახლებული სოფლის ბიბლიოთეკები „ საზოგადოებრივი მაუწყებლის  კონკურსზე  „ 2015 წლის საუკეთესოს“ ტიტული მოიპოვა.

babu

თბილისი 1918–1921 წლებში

tiflis 7 1

 

 

დამოუკიდებლობის აღდგენის დღეს   საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის   პატარა ბაღიდან , მარო მაყაშვილის ბაღიდან გილოცავთ და   გთავაზობთ  დამოუკიდებლობის პერიოდის თბილისის რამდენიმე  ჩანახატს მარო მაყაშვილის დღიურიდან

” გაზაფხულია, მოალერსე , მომღიმარე, მაგრამ  ეს არავისზედ არ მოქმედობს. მათი ფიქრები სულ სხვაგან არის – ან შვილებთან, ან ქმრებთან და ძმებთან, რომელნიც იქნება განგმირულნი გდიან ბრძოლის ველზედ. ”

1918 წელს, 20 მაისს, 10 საათი საღამოსი

თბილისი

“დღეს შემოვიდა  გერმანელის ჯარი და ქართველები, ე.ი. ჯარი, სიმღერით დაუხვდა . რა სურათი წარმოგვიდგა თვალ წინ : ჩასუქებული , ჩასხმული, მხარბეჭიანი გერმანელები, ხიშტებით ხელში შუა ქუჩაში იდგნენ რიგ–რიგად და ხალხი მათ გარს შემოხვეოდა. მღეროდნენ ქართველები, მაგრამ გულში რა ჰქონდათ ? სევდა და დაღონება. მოვიშორეთ ერთი ბატონი, მონობისგან გავთავისუფლდით, ეხლა კი ახალი უღელი დავიდგით . ღმერთო, მამაზეციერო, რა დაგიშავა ამ პატარა ერმა, რომ მთელ თავის ჯავრს ჩვენზედ იყრი?! ”

12 ახალი სტილით ივნისი

1 დეკემბერს, 1918წ. (ახალი სტილით).

” ეს დღე ისტორიულია ქართულ ცხოვრებაში. ამ დღეს შესრულდა ნახევარი წელიწადი, რაც საქართველოს თავისუფლება აღიარეს. მთელმა ქართველობამ თბილისისა თავი შეიყარა სასახლის წინ . აქ მოხდა “პარადი”. წეს–რიგობა მშვენივრათ იყო დაცული. ყოველი ქართველი გრძნობდა თავის თავს თავისუფლად. აღტაცების ღიმილი უკრთოდა ყოველს და თითქოს ეს ეწერათ : ‘ ოჰ, ძლივს გვეღირსა! გვეღირსა! გვეღირსა!” არა, ნუ ვჩქარობთ, მტერი გარშემო  გვყავს და გვითვალთვალებს. ძლივს გვეღირსა და ქართული დროშები დავინახეთ. რა მშვენივრად ფრიალებენ. ”

ამბობენ ისტორია მეორდებაო, ეს ალბათ მაშინ, როდესაც მას ცუდად ვიცნობთ და მის გაკვეთილებს  შეცდომებს არ ვითვალისწინებთ.  დამოუკიდებლობის აღდგენის დღეს გილოცავთ !

ეროვნული ბიბლიოთეკა საზოგადოებრივი მაუწყებლის რადიოს პირველ არხზე

საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა და საზოგადოებრივი მაუწყებლის რადიოს გადაცემა ” სოფლის დილა” დამეგობრდნენ და გაუდგნენ გზას… ამ სიტყვებით დაიწყო  2016 წლის 16 იანვარს  გადაცემა ” სოფლის დილა ” და  ეროვნული ბიბლიოთეკის გენერალური დირექტორის მოადგილე  მირიან ხოსიტაშვილი, უპირველესად როგორც ეთნოლოგი წარუდგინა მსმენელს.  ბატონი მირიანის საინტერესო ნაამბობს   საქართველოში, ტრადიციულ ოჯახებში  შრომის გადანაწილების შესახებ ” ბუხრის პირა ამბებმა ” გააგრძელა, და   ეროვნული ბიბლიოთეკის  ფონდებში მოძიებული საუკუნის წინანდელი  სახალისო  საახალწლო მილოცვით დაასრულა გადაცემა.   მე კი   ერთხელ კიდევ გილოცავთ  ახლითაც და ძველითაც უკვე დამდგარ ახალ 2016–ს და  ღიმილსა  და ხალისს გისურვებთ!

images (1)

“გიგოლას ნაამბობი

მევიდა დავხთი, გამითენდა გევითენე, არ ქონებას არ ვუყურე, აქეთ ვეძგერე, იქეთ ვემტვრიე და კაი თქვენ მოგივიდეს გასალოცავს მე მუუყურე თავი – აგერ კაი ნაქურაი, მასთან ჭაჭის ცუცხმუტაი, დურუბაით ბჟუქურაი, კრიპუჭი და გოზინაყი, ანძის ხელა ჩიჩილაკი, ზედ სურო–კურკანტელათი, მევიშვლიპი ბელატ თავზე და მოვყევით ასე ლოცვას მე და ჩემი ხვარანზაი:

დიდებულო, დიდო ბასილ

მოგვეც წელი მშვიდობისა

მოსავალის ხვავ–ბარაქა

ღვინის, ღომის , სიმინდისა.

ახალი ხათაბალა

1912 წელი”

 

 ნინო გედენიძე

 

 

ერთად გავიხსენოთ და ერთად აღმოვაჩინოთ

imagesერთად გავიხსენოთ და ერთად აღმოვაჩინოთ – ვფიქრობ ეროვნული ბიბლიოთეკის ბლოგისათვის  მშვენიერი მისიაა  და ამ აღმოჩენებისათვის  ბიბლიოთეკაში დაცულ ფონდებში   გზამკვლევობაც საპატიოა.
ზამთრის ბუნიობა ყველამ ვიცით, მაგრამ რამდენი ტრადიცია  და რიტუალი უკავშირდება   თურმე.
 21 დეკემბერი – ყველაზე მოკლე დღე ,  ყველაზე გრძელი ღამე  და  ახალი წელი. გილოცავთ გასული წლის მზესთნ გამოთხოვებას და ახალი მზის დაბადებას.      მზის მობრუნება ითვლებოდა  ახალი წლის დასაწყისად და წლის პირველ დღესასწაულად კი ბარბალობა .   წარმართული ღვთაების კულტი  მართლმადიდებლობისათვის წამებული წმინდანის  დღესასწაულს შეერწყა  , თუმცა წარმართული რიტუალი  –ცხიმიანი კვერები და  მეკვლეობა  შეინარჩუნა( მართლმადიდებლური მარხვის გამო ყველიანი კვერები ლობიანებით  შეიცვალა).  და კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი  ფაქტი –  წმ. ბარბარეს   სნეულებათა განკურნებას ევედრებიან, ისევე როგორც  მზის ქალღმერთ ბარბალეს. საქართველოს   სხვა და სხვა კუთხეში სწამდათ   , რომ ბარბალობასა და მზის მოქცევას შორის მჭიდრო კავშირი არსებობდა.  მზე სამი დღით ჩერდება და  „ბარბალობიდან  დღე მატულობს და ღამე კლებულობს იმდენზე, რამდენზეც სამი დღის ბატკანი გადახტებაო“. მზის მობრუნებას გილოცავთ და ერთ ძველ საახალწლო რიტუალს გთავაზობთ  „ ახალი წლის დილით ოჯახის უფროსი სახლში დიდ ცეცხლს  გააჩაღებდა , შემდეგ ანთებულ მუგუზალს ცეცხლში შეანძრევდა, ისე რომ მას მრავლად ნაპერწკლები დასცვენოდა და თან დაიძახებდა :  ამდენი ძროხა, ამდენი გოჭი, ამდენი ქათამიო და ოჯახის სხვა ბარაქას ჩამოთვლიდა.“ – ვერა ბარდაველიძე  ქართველთა უძველესი სარწმუნოების ისტორიიდან.  ამ წიგნში მკითხველი უამრავ საინტერესო და სასარგებლო  ინფორმაციას აღმოაჩენს. „მზე“, „მზერა“ და „თვალის ჩინის „ ურთიერთკავშირი  სვანების  ფიცში  აისახა_  „შენმა მზემ“, „ჩემმა მზემ“   ქვეყნის სხვა კუთხეში კი მშვენიერი მოფერება გაჩნდა    „ ჩემო თვალის ჩინო „ .

ნინო გედენიძე

 

საქართველო გაიჟღინთა მაყაშვილთა გოდებით!

დავიღალე, აღარ მალხენს მნათობთ ლბილი ციალი,Mixeil Makashvili 2
ჩემს ოცნებას აღარ ძალუძს ცად ნავარდი, სრიალი,…
არც სიცოცხლის, არც სიკვდილის აღარა მაქვს ხალისი,
თებერვალმა დამიზამთრა სამუდამოდ მაისი!
გულზე სევდა შემომაწვა თავის მძიმე ლოდებით;
საქართველო გაიჟღინთა მაყაშვილთა გოდებით!

კოტე მაყაშვილის , დამოუკიდებელი საქართველოს მწერალთა კავშირის პირველი თავჯდომარის  ქალიშვილისადმი მიძღვნილი ეს ლექსიც , შეიძლება ითქვას, აღდგენილი დამოუკიდებლობის მონაპოვარია.  ათეული წლების მანძილზე   ლექსს კი არა, ბევრი ადამიანის   სახელს  ვერ ახსენებდნენ ხმამაღლა. ტაბუ დადებული   თემები , სახელები, მოვლენები …  ბევრი რამ გაცხადდა და კიდევ მეტი ამოსახნელია.   ეროვნული ბიბლიოთეკის ეზოში მარო მაყაშვილის ბაღის  გახსნაზე მუშაობისას  კიდევ  რამდენიმე  უცნობი   გმირი აღმოვაჩინე– კოტე  მაყაშვილის  სტრიქონების ადრესატები მიხეილ და რევაზ მაყაშვილები. მათი ნეკროლოგი მარო მაყაშვილის დღიურში აღმოჩნდა , …

სამწუხაროდ რევაზ მაყაშვილზე   ნეკროლოგის გარდა სხვა  ვერაფერი მოვიძიე ჯერჯერობით.

სამშობლოს გმირთა მოსვენება თელავში

(ნეკროლოგის  მაგიერ)

„ კახეთს შეუძლია თამამად იამაყოს , რომ პირველად მან გაიღო მსხვერპლი სამშობლოს მთლიანობის და თავისუფლების დასაცავად.

მიშა და რეზო მაყაშვილები

მიშო მაყაშვილი ტფილისში საიუნკერო სასწავლებელზე ქურდულად თავდასხმის დროს, ხოლო რევაზ მაყაშვილი წითელ ხიდთან ხრამზე  გმირულად დახოცილნი მოასვენეს თელავში მაისის 9 (1920 წ.).

მაყაშვილების უმანკო გვამები მოუწოდებს  ქართველ ერს  გავიდეს ბრძოლის ველზე და შეებრძოლოს ყველა იმას , ვინც მოისურვებს საქართველოს მთლიანობის და დამოუკიდებლობის ხელის შეხებას“

მადლობა ქალბატონ ნანა კოტეტიშვილს  , სოლომონ მაყაშვილის  შვილიშვილს,  მიშა მაყაშვილის შესახებ მასალის მოწოდებისათვის.

მიხეილ მაყაშვილი დაიბადა 1899 წლის 4 მარტს, გენერალ–მაიორის, სოლომონ მაყაშვილის ოჯახში. სწავლობდა იუნკერთა სასწავლებელში. 19 წლისას  უმაღლესი ჯილდო – წმინდა გიორგის  ჯვარი  ჰქონდა მინიჭებული  მამაცობისათვის .    მიშო მაყაშვილი   დამოუკიდებელი საქართველოს  მფრინავთა პირველი გამოშვება იყო, უფრო ზუსტად სწორედ 1921 წელს ამთავრებდა იუნკერთა სკოლას  ოფიცრის ჩინით… .2 მაისს  იუნკერთა სასწავლებელზე ბოლშევიკების თავდასხმის ერთადერთი მსხვერპლის  მიშა მაყაშვილის  დამკრძალავ პროცესიას   წინ თვითმფრინავი მიუძღოდა, რომელსაც  მისი ბიძაშვილი ნიკოლოზ მაყაშვილი მართავდა თურმე.     თელავამდე ყველა სადგურში  გმირის ცხედარს უამრავი ხალხი ხვდებოდა, თელავში კი მგლოვიარე დედის სიტყვებმა ყველა გააოგნა , მან ქალიშვილებს მიმართა  : „არ იტიროთ! დღეს ჩემი შვილის ქორწილია… სამშობლოს შევწირე შვილი „  , სამწუხაროდ მისი მეორე ვაჟიც ბორისიც, სამშობლოს ღირსების დაცვას შეეწირა.    1921 წელს  გემზე ასულს  შეუტყვია, რომ ბოლშევიკები ქალებს შეურაცხყოფენო და გზიდან დაბრუნდა– შინ სამი და ეგულებოდა.    დარჩა და ჩეკას ხშირი „სტუმარიც „გახდა, თუმცა თანამშრომლობაზე კატეგორიული უარი განაცხადა. მაშინ  რუსმა  მომხვდურმა თურმე საქართველო, მთერი ერი შეურაცხყო, შეუგინა და   აღშფოთებულ ბორისმა სამელნე ესროლა.  შემდეგ იყო  კონდახებით ცემა, მძიმე ოპერაცია  და ინვალიდობა, რომელიც მალე ფატალურად დასრულდა.

მიშა, რეზო, მარო, ბორის…

„ საქართველო გაიჟღინთა მაყაშვილთა გოდებით !“

ნინო გედენიძე

 

ეროვნული ბიბლიოთეკის საჩუქარი თბილისქალაქს

ნინო გედენიძე

მწვანესაფარ და ღიმილშემოძარძცვულ, ჩაბეტონებულ დედაქალაქს თბილისქალაქობისათვის ეროვნულმა ბიბლიოთეკამ , მართლაც განსაკუთრებული საჩუქარი მოუმზადა. ქალაქის გულში პატ12111952_10207889553774081_3265172451028700379_nარა, მყუდრო თავშესაფარი–”ზამთარ თბილი, ზაფხულ გრილი”– მარო მაყაშვილის სახელობის ბაღი. ეს უბრალოდ ბაღი მემორიალური წარწერით როდი გახლავთ. ეზოდან შემოსასვლელ გვირაბში მუდმივ გამოფენად ქცეული სახელდახელო ექსპოზიცია 1918–1921 წლების თბილისსაც წარმოგიდგენთ და დამოუკიდებლობის დასაცავად დაღუპულ რამდენიმე, ნაკლებად ცნობილ ახალგაზრდასაც გაცნობთ. ორ ფოტოზე კი თბილისის  კართან მომდგარი “წითელი სიკვდილი”, წითელარმიელები არიან  ასახულნი. სიხარულის და სიყვარულის ყველაზე საშიში მტერი დავიწყება და უმადურობაა  და ეროვნული ბიბლიოთეკის ახალგაზრდა მესვეურებმაც ამ ბაღის შექმნით ყველაზე სათუთი სიმები შეურხიეს საზოგადოებას– 18–20 წლის გოგო–ბიჭების სიცოცხლე საქართველოს დამოუკიდებლობას და ერთად ყოფნის სურვილს შეეწირა. 118 იუნკერი იცავდა  თბილისს კოჯორი–ტაბახმელას მისადგომებთან. ასთვარამეტივეს სახელი შემოინახა ერთერთი  ემიგრანტის არქივმა, რომელიც დღეს უკვე  ეროვნული ბიბლიოთეკის ემიგრაციის დარბაზში  ინახება.