გერმანე [მღვდელ–მონაზონი], სწავლა თუ ვითარ მართებს მოძღვარსა სწავლება მოწაფისა

პირველი საღვთისმეტყველო სახელმძღვანელო, დაბეჭდილი ქართულ ენაზე, ქართველი ავტორის მიერ შედგენილი პირველი სასწავლო გამოცემა. განხორციელდა 1711 წელს თბილისში, პირველ ქართულ სტამბაში. შეიცავს 411 გვერდს. განკუთვნილია ყრმათათვის. ტექსტს ერთვის სტამბის დამაარსებლის, ვახტანგის ანდერძი, მესტამბის წინასიტყვაობა და ავტორის ბოლოსიტყვაობა სწავლის აუცილებლობისა და წიგნის მიზანდასახულება.

გამოცემაში, მართლმადიდებლობის  ძირითად დებულებათა შესწავლის გასაადვილებლად, გამოყენებულია საერო – მხედრული შრიფტი; სწავლება აგებულია კითხვა–პასუხის ფორმით, აზრი გადმოცემულია ხალხური, მარტივი ენით. ჩანს, ტირაჟი მცირე იყო: იმავე საუკუნეში გერმანეს სახელმძღვანელო  არაერთხელ გადაუწერიათ და ხელნაწერების  სახითაც გავრცელებულა.  ეროვნული ბიბლიოთეკის  K368/109 ეგზემპლარი სრული, კარგად დაცული ცალი.

  ავტორი: დალი მაჩაიძე

Advertisements

აიათი, ქმნულების ცოდნის წიგნი

 

მეცნიერული ხასიათის პირველნაბეჭდი ქართული წიგნი. ტექსტი სპარსულიდან თარგმნა სპარსეთში ტყვეობაში მყოფმა ქართლის განმგებელმა ვახტანგ ბაგრატიონმა. ნაშრომი დაიბეჭდა 1721 წელს თბილისში, მის მიერვე დაარსებულ პირველ ქართულ სტამბაში. რედაქტორი იყო ნიკოლოზ ორბელიანი. წიგნი შედგება ორი ნაწილისაგან: პირველი ასტროლოგიური ხასიათისაა, მეორე–გეომეტრიული. შეიცავს [4], 148 გვერდს, შემორჩენილია ერთეული რაოდენობით.

სტამბის ტექნიკური  შესაძლებლობების შეზღუდულობის გამო,  გამოცემის  ფურცლებზე შეუვსებელი ადგილებია დატოვებული. უმეტეს ეგზემპლარში მათ ადგილას გვხვდება ხელით  შავ და წითელ ფერში შესრულებული  ნახაზები. ეროვნულ ბიბლიოთეკის FS 3820/09 ეგზემპლარი  უნახაზო ვარიანტია დავით   ჩუბინაშვილის პირადი ფონდიდან.

 

ავტორი: დალი მაჩაიძე

კავკასიაში უდიდესი და ევროპაში ერთ-ერთი საუკეთესო წიგნის მუზეუმი გაიხსნა

17 ნოემბერს საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ლეგენდარულ პირველ კორპუსში კავკასიაში უდიდესი და ევროპაში ერთ-ერთი საუკეთესო წიგნის მუზეუმი გაიხსნა.

წიგნის მუზეუმი არის ბოლო ათწლეულების ყველაზე მასშტაბური პროექტი ამ სფეროში. მუზეუმი კავკასიაში უდიდესი და ევროპაში ერთ-ერთი საუკეთესოა როგორც ვიზუალური, ისე თვისობრივი თვალსაზრისით. ეს არის ქვეყანაში დაცული ძვირფასი წიგნების პირველი მუდმივმოქმედი გამოფენა, რომელიც ოთხ ნაწილადაა წარმოდგენილი: 1) საკუთრივ იშვიათი გამოცემების მუზეუმი, სადაც სიძველით და ფორმით გამორჩეული წიგნებია წარმოდგენილი – მაგალითად ქართულ-იტალიური ლექსიკონი (1629), ვახტანგის სტამბის გამოცემები, ინკუნაბულა და სხვ.; 2) „ვეფხისტყაოსნის” მუზეუმი – აქ წარმოდგენილია პოემის ყველა გამოცემა ქართულ და უცხოურ ენებზე; 3) ილიას დარბაზი – ილია ჭავჭავაძის კაბინეტის ექსპოზიცია, მისი პირადი ნივთებითა და ბიბლიოთეკით; 4) ბროსეს საცავი – ულტრათანამედროვე საცავი, აღჭურვილი შესაბამისი კლიმატ-კონტროლის აპარატურით.

ქვეყნის მთავარი ბიბლიოგრაფიული განძის – ეროვნულ ბიბლიოთეკაში დაცული იშვიათი გამოცემებისთვის ულტრათანამედროვე საცავის და მუზეუმის გამართვა ბიზნესის თანადგომით გახდა შესაძლებელი. ამჯერად ეროვნული ბიბლიოთეკის პარტნიორი იყო „დავით ბეჟუაშვილის განათლების ფონდი”. ამ ფონდის მხარდაჭერით მოხდა იმ იდეის განხორციელება, რომელიც ჯერ კიდევ გალაკტიონმა გამოთქვა წლების წინ (საქართველოში წიგნის მუზეუმის მოწყობა სწორედ მისი ჩანაფიქრი იყო).

საქართველოში პირველი და რეგიონში ყველაზე დიდი წიგნის მუზეუმი, რომლის ფონდიც 19 ათასზე მეტ უნიკალურ გამოცემას ინახავს, სახელმწიფოსა და ბიზნესსექტორის წარმატებული თანამშრომლობის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია.

 

 

მოზაიკა

მოზაიკური გამოსახულების მისაღებად, სხვადასხვა გეომეტრიული ფორმის მასალას ამაგრებენ კირის, ცემენტის ხსნარზე და ან სანთლის ფენაზე. არსებობს მოზაიკის აწყობის 2 ხერხი:”პირდაპირი”, როცა მასალა უშუალოდ მაგრდება მისთვის განკუთვნილ ზედაპირზე, და “არაპირდაპირი”, როცა მას ჯერ მუყაოზე, ქსოვილსა და სხვა მაგარ ნივთიერებაზე აწყობენ და შემდეგ გადააქვთ კონკრეტულ ადგილას. მოზაიკის მასალა, როგორც წესი, მყარი და გამძლეა. სწორედ ეს ფიზიკური მახასიათებლები ანიჭებს მას განსაკუთრებულობას.

მოზაიკის ხელოვნება  4 000 წელზე მეტ ხანს ითვლის, როდესაც დეკორატიულ ფიგურებს თიხის ნატეხებით გამოსახავდნენ ფონზე. ძვ. წ.-ით VIII საუკუნისთვის უკვე არსებობდა მოკირწყლული ბილიკები, რომლებიც სხვადასხვა ფერის კენჭებით   იყო გაფორმებული.  თუმცა, ეს უფრო არასტრუქტურირებული დეკორაციები იყო.

უძველესია სხვადასხვა ფერის თიხის წრეებისგან დამზადებული მოზაიკა (შუამდინარეთის ტაძრები, ძვ. წ. III ათასწლეულში).  ძვ.წ. IV საუკუნეში, ბერძნებმა კენჭებით გაფორმებას ხელოვნების სახე მისცეს და ზუსტი გეომეტრიული ფიგურების,  ცხოვრებისეული სცენებისა და ცხოველების გამოსახვა დაიწყეს.

ძვ. წ. 200 წლისთვის, სპეციალური  ნაწილების (ტესერების) დამზადებისას, განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდნენ ნამუშევრის  დეტალებსა და ფერთა სპექტრს.  პატარა ტესერებით, რომლებიც ზოგჯერ, სულ რაღაც, რამდენიმე მილიმეტრი იყო, ნახატების ასლებს აკეთებდნენ. მოზაიკის ბევრი ნიმუში დრომ შემოგვინახა, მაგალითად, პომპეის მოზაიკები ბერძენ ხელოვანთა ოსტატობას გვიჩვენებს. პომპეის მოზაიკაზე წარმოდგენილია ზღვის ღმერთი ნეპტუნი და ამფიტრიტე. იგი ჰერკულანიუმში, იტალიაში ინახება. კედლის მოზაიკაში გამოყენებულია მინის ნატეხები, რაც ფერებს მეტ სიცხოველეს ანიჭებს.   იატაკის მოზაიკის დეტალებს  მარმარილოს ან სხვა ქვებისგან ამზადებდნენ, ზოგჯერ თიხის ნატეხებს ან აგურსაც იყენებდნენ შესაბამისი ფერების მისაღებად. გრეხილებისგან შემდგარი ჩარჩოს ეფექტს გილოშებს უწოდებდნენ.

რომის იმპერიის გაფართოებასთან ერთად, მოზაიკის ხელოვნება კიდევ უფრო განვითარდა, მაგრამ ოსტატობის დონე და მანერა დაკნინდა.  თუ  რომაული მოზაიკის  ნიმუშებს იტალიურს შევადარებთ, დავინახავთ, რომ გაფორმების თვალსაზრისით, პირველი უფრო მარტივი და ტექნიკურად ნაკლებ დახვეწილია. რომაული  მხატვრობის ძირითადი თემატიკა იყო სცენები ღმერთებისა და ადამიანების  ცხოვრებიდან, აგრეთვე,  გეომეტრიული ფიგურები.

რომაელები მოზაიკას იატაკის გასაფორმებლად იყენებდნენ, ბიზანტიელები – კედლებისა და ჭერის.   სმალტში ხსნარს არ ასხამდნენ, რაც განაპირობებდა მინაში შუქის გარდატეხას. ამასთანავე, მოზაიკას პატარა კუთხეებში სვამდნენ, ოქროს ტესერები კი შენობის სხვადასხვა მხრიდან სხვადასხვაგვარად ბრწყინავდა. ბიზანტიურ ნამუშევრებში, რომაული  გამოსახულებები  ტიპურ ქრიტიანული თემებს შეერწყა, თუმცა, ზოგიერთი ნიმუში იმპერატორებსა და მათ მეუღლეებს ასახავდა. მოზაიკის საუკეთესო ნიმუშებს ვხვდებით რეავენაში, ვენეციაში და სტამბოლში.

VIII საუკუნეში  დასავლეთ ევროპაში, პირინეის ნახევარკუნძულზე მავრებმა შემოიტანეს ისლამური მოზაიკისა და ფილების ოსტატობა. ამავე პერიოდში,აღმოსავლურ ქვეყნებში მოზაიკისთვის გამოიყენებოდა ქვა, მინა და კერამიკა. ბიზანტიური მხატვრული მოზაიკისგან განსხვავებით, აღმოსავლური მოზაიკის  გამოსახულებები, ძირითადად, გემოტრიული ან მათემატიკურია. მოზაიკის ბრწყინვალე ნიმუშებია კორდობას დიდ მეჩეთსა და ალამბრას სასახლეში. არაბულ ქვეყნებში ჩამოყალიბდა განსაკუთრებული  დეკორატიული სტილი  ზილიჟი –  ფორმები კერამიკისგან ხელით მზადდებოდა, რათა უკეთესად შერწყმოდა ერთმანეთს და კარგად დაეფარა ზედაპირი.

ევროპის მრავალ ქვეყანაში, მოზაიკის ხელოვნება მთელი შუა საუკუნეების განმავლობაში დაქვეითდა. თუმცა, ფილების სულ უფრო მზარდმა წარმოებამ განაპირობა მოზაიკური ნამუშევრების გამოყენება სააბატოებსა და სხვა მნიშვნელოვან რელიგიურ დაწესებულებებში, მაგალითად, ელის კათედრალის სამრეკლოს გაფორმება (1320 წ.);  სამრეკლოს იატაკზე დეტალებისგან შესრულებულია ადამისა და ეევას გამოსახულება, ასევე, ერთმანეთთან შერწყმული გამოსახულებები, აქვე გამოყენებულია მოზაიკის სხვა ტექნოლოგიები, მათ შორის ფსევდო მოზაიკა (მოზაიკის დეტალებს ცალკე არ ამზადებენ და კენჭებს პირდაპირ სვამენ ფონზე მოზაიკის ეფექტის მისაღებად) და ოპუს სექტილი (ერთ მთლიან ფონს გამოსახულების მისაღებად დეტალებად ყოფენ). მოზაიკამ მაღალ განვითარებას მიაღწია იტალიაში, საქართველოსა და ძველ რუსეთში. XVI საუკუნეში, იტალიაში შენობათა ინტერიერსა და ავეჯს რთავდნენ გახეხილი ფერადი ქვებით აწყობილი, ე.წ. ფლორენციული მინით.

XIX საუკუნეში, მოზაიკისადმი ინტერესი გაიზარდა, განსაკუთრებით, ბიზანტიური სტილისადმი. ამის მაგალითია  ლონდონში ვესტმინსტერის კათედრალისა და პარიზში  საკრე-კეორის ტაძრის გაფორმება. ბრიტანეთში,  ვიქტორიანულ ეპოქაში მოზიკის ხელოვნება აღორძინდა, რაც განაპირობა ქვეყანაში მატერიალური მდგომარეობის გაუმჯობესებამ და კერძო თუ საზოგადოებრივი შენობების რიცხვის ზრდამ. ფილების მასობრივად წარმოებამ, თავის მხრივ,  გაზარდა მოთხოვნა  იატაკის დეკორატიულ გაფორმებაზე. არქიტექტურასა და დიზაინში  გოთიკური სტილის აღორძინებამ  კვლავ გამოიწვია შუასაუკუნეების თემატიკისადმი ინტერესი. მოზაიკის განვითარებაზე დიდი გავლენა იქონია ანტონიო სალვიატიმ, რომლის სახელსაც უკავშირდება ვენეციური მინის ინდუსტრიის აყვავება. მან ძველი ვენეციური ტექნოლოგიით დაიწყო მოზაიკის დამზადება ვიქტორიანული ეპოქის მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად.

მოზაიკას  ასევე განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს არტ-ნუვოს მიმდინარეობაში. XX საუკუნის პირველ ნახევარში, ბარსელონაში, გუელის პარკში  ანტონიო გაუდიმ და ხოსე მარია ჟუჟოლმა მთელი ბაღი მორთეს ულამაზესი  მოზაიკით. მოზაიკის ამ ტექნიკას ტრენცადისი ეწოდება და ითვალისწინებს დეტალებით შენობის ზედაპირის მოპირკეთებას. არქიტექტორებმა ჭურჭლის ნამტვრევები და სხვა საგნების დეტალებიც გამოიყენეს დეკორაციისთვის, რაც ხელოვნებაში  გადატრიალებად ჩაითვალა.

 

თანამედროვე  მოზაიკა

მოზაიკა დღესაც დიდი პოპულარობით სარგებლობს, მუხედავად იმისა, რომ ზოგი მას ხელობად უფრო მიიჩნევს, ვიდრე ხელოვნებად. მოზაიკას ხშირად ორმაგი ფუნქცია აქვს, რადგან შემოქმედების ადვილად მისაწვდომ, არაელიტურ ფორმად ითვლება და ამასთანავე, ფუფუნების სიმბოლოც არის. მიუხედავად ამისა, ეს დარგი მდიდრდება და დიდი პოპულარობით სარგებლობს. ორგანიზაციები   – თანამედროვე მოზაიკის ბრიტანული ასოციაცია და ამერიკელ მოზაიკის ხელოვანთა საზოგადოება – სულ უფრო ანვითარებენ დარგის ხელოვნებას. დღეს მოზაიკაში გამოიყენება კერამიკა, ნიჟარა,მინანქარი, სადაფი და სხვა მასალები.

მოზაიკას, თითქოს, არაფერი აკავშირებს მხატვრობასთან. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ეს დარგი  ხშირად გამოიყენებოდა ფერწერის ალტერნატივადაც. მოგვიანებით, პუანტილისტებმა (ჟორჟ პიერ სიურა (1859-1891) ფუნჯის ჩვეულებრივი მონასმი  წერტილოვნი მონასმებით შეცვალეს (point-წერტილი). პუანტილისტებმა აღმოაჩინეს, რომ ერთმანეთის გვერდით დასმული სხვადასხვა ფერის წერტილები შორიდან სხვა ფერს წარმოქმნიდა და მოზაიკის  ეფექტს ქმნიდა. ასევე აღსანიშნავია გუსტავ კლიმტის ფერწერული ტილოები და მარკ შაგალის ნამუშევრები.

 

ქართული მოზაიკა

1952-54 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ ბიჭვინთაში აღმოაჩინა IV საუკუნის სამნავიანი ბაზილიკა. ტაძრის იატაკი დაფარული იყო მოზაიკური მხატვრობით. მოზაიკა  შედარებით კარგად იყო დაცული საკურთხევლის აფსიდსა და სტოაში.- კარიბჭეში, ცალკეული ფრაგმენტები – ტაძრის სხვადასხვა ადგილას (ინახება საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში) .

1971-77 წწ. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, სოფელ ძალისის მიდამოებში, დიონისეს ტაძარში აღმოჩნდა II საუკუნის იატაკის მოზაიკური მხატვრობა. მოზაიკური მხატვრობის ნიმუში შემორჩენილი იყო აგრეთვე მცხეთის მცირე ჯვრის ტაძრის საკურთხევლის აფსიდის კონქში. VII ს. პირველი ნახევრით თარიღდება წრომის ტაძრის მოზაიკა. მხატვრობის უმეტესი ნაწილი არ შემორჩენილა, შედარებით მოზრდილი 3 ფრაგმენტი კი საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში ინახება. მოზაიკის ფონუი შედგება სხვადასხვა ზომისა და ფორმის ოქროს კენჭებისგან, შავი და სხვადასხვა ელფერის წითელი შეღებილი კირქვისგან; მოცისფრო და ბაცი მწვანე ადგილ. ქვისგან. XII ს.-ით თარიღდება ქართული მონუმენტური ხელოვნების მაღალმხატვრული ძეგლი გელათის მოზაიკა.

 

ლიტ.წყარო: ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. VII, -თბილისი.- 1984. – გვ.:65;

The language of art /http://www.thejoyofshards.co.uk/index.shtml

 

ავტორი: მაია სიმონიშვილი

„ელზევირი“.

  • „ელზევირი“. მინიატურული წიგნის ხელოვნებამ ნამდვილ აყვავებას მიაღწია ჰოლანდიაში, „ელზევირების“ საგამომცემლო ფირმაში, რომელიც 1581-1712 წლებში ფუნქციონირებდა ჯერ ლეიდენში, შემდეგ კი – ამსტერდამში. საგამომცემლო საქმეს ემსახურებოდა ელზევირების ოჯახის თხუთმეტი წარმომადგენელი. ფილიალები და სააგენტოები მათ თითქმის მთელ ევროპაში ჰქონდათ განთავსებული. სხვადასხვა ენაზე გამოსცემდნენ წიგნებს, რომლებიც მრავალ განსხვავებულ დარგს მოიცავდა. ელზევირების დინასტიამ 2 200 წიგნი და 3 000 საუნივერსიტეტო დისერტაცია გამოსცა. ორიგინალური შრიფტის გამოგონებამ მათ საშუალება მისცა, გამოეცათ პატარა და ვიწრო ფორმატის წიგნები, რომლებიც უძვირფასეს საგანძურად ითვლება მსოფლიოს ნებისმიერი წიგნსაცავისთვის. ეროვნული ბიბლიოთეკის იშვიათ გამოცემათა ფონდში დაცულია ელზევირების საგამომცემლო სახლში გამოცემული მინიატურული წიგნი – „Russia feu Moscivia Itemque Tartaria“, რომელიც 1630 წლითაა დათარიღებული.
                                                                                                                                                                                                                                                                         ავტორი: ნინო ხვედელიძე

პარაკლიტონი

პირველნაბეჭდი პარაკლიტონი, ოქტოიხოსი – რვა ხმაზე გაწყობილი კვირის ციკლის საეკლესიო საგალობელთა წიგნი. გამოიცა 1720 წელს თბილისში, პირველ  ქართულ  სტამბაში;  ბაქარ ვახტანგის ძე ბაგრატიონის  ბრძანებითა და ხარჯით. წარმოადგენს ძველ ტრადიციულ ტექსტს– XI საუკუნეში თარგმნილს, გიორგი ათონელისეულ რედაქციას. ამ სტამბის სხვა გამოცემებისაგან  განსხვავებით, რედაქტორს – ნიკოლოზ ორბელიანს იგი აღარ  გაუმართავს ბერძნული ტექსტების  მიხედვით;  შეიცავს 452 გვერდს.  გამოცემა განახორციელა თბილისის სიონის ტაძარში მოღვაწე მხატვარმა და მესტამბემ  გიორგიმ.  იგი  უნდა  იყოს   პარაკლიტონის  გამფორმებელიც.  აქ   ტრადიციულ   ქრისტიანულ  ტრიპტიხთან  ერთად,  სადაც  გვხვდება  უფლის,  ღვთისმშობლისა და იოანე ნათლისმცემლის ხატები, გამოყენებულია ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის ისტორიის ამსახველი თავსამკიც: ორნამენტის ცენტრში ღვთისმშობელია ყმით, აქეთ–იქით  ქართველთა განმანათლებლები:  ანდრია პირველწოდებული და წმინდა ნინო.  ეროვნული ბიბლიოთეკის   FS  4602/09 სრული ეგზემპლარია, ჩასმული ხის ტყავგადაკრულ,  ტვიფრულ ყდაში.  

 

ავტორი: დალი მაჩაიძე

სახარება. საჩხერის სტამბაში გამოცემული ბოლო წიგნი.

სახარება. საჩხერე, 1817 წელი. – 544 გვ.; 11 სმ.  შრიფტი: მხედრული. მესტამბე:  რომანოზ ზუბაშვილი. ყავისფერი ტყავის ყდა მოვარაყებულია ნაზი ორნამენტებით. გამოცემა გაფორმებულია მახარებელთა გრავიურებითა და მთავრული ასოებით. იმერეთის სტამბების პროდუქციის ბოლო გამოცემა, რომელიც დაბეჭდილია დასავლეთ საქართველოში რუსეთის მმართველობის შემოღებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ. წიგნი დაბეჭდილია საჩხერელი თავადების, წერეთლების სასახლის სტამბაში. ზურაბ წერეთლისა და მისი ძმის, გრიგოლის სახსრებით.

ზურაბ წერეთელი გახლდათ იმერეთის უკანასკნელი მეფის, სოლომონ მეორეს სახლთუხუცესი და სარდალი, რომელმაც ქუთაისის სამეფო სტამბის გაუქმების შემდეგ (1810წ.) თავის თავზე აიღო საეკლესიო წიგნების ბეჭდვის საპასუხისმგებლო მისია. სამწუხაროდ, „სახარების“ გამოცემის შემდეგ, რუსეთის მიერ საქართველოს საზოგადოებრივი და კულტურული ცხოვრების ყველა სფეროში გატარებული რუსიფიკატორული პოლიტიკის გამო საჩხერის სტამბას მუშაობა აღარ გაუგრძელებია. გამოცემის რედაქტორია გელათის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის წინამძღვარი ზაქარია არქიმანდრიტი (გურგენიძე). მას დიდი წვლილი მიუძღვის იმერეთის სტამბებში დაბეჭდილი სასულიერო შინაარსის ლიტერატურის გამოცემის საქმეში. (FS 3.740/09).

                                                                                                                                                                                                                                                                                           ავტორი: მანანა სამაშვილი

პარაკლისი

ბიბლიოგრაფიული იშვიათობაა. დაიბეჭდა 1767 წელს მოსკოვში, ჯვართამაღლების მონასტერში ქართველი მიტროპოლიტის ათანასე ამილახვრის მიერ გამართულ ქართულ სტამბაში. გამოცემა განხორციელდა მისივე ხარჯით. შეიცავს: ღვთისმშობლის დაუჯდომელს, ღვთისმშობლის, იესო ქრისტეს, წმინდა სამებისა და ანგელოზთა სავედრებელ გალობებს; ასევე იოანე ოქროპირის, წმინდა ამონისა და წმინდა ეფრემის ლოცვებს.ტირაჟი – 240 ცალი; 129 გვერდი. ეროვნული ბიბლიოთეკის FS 3 782/09 ეგზემპლარი ეკუთვნოდა დავით ჩუბინაშვილის, ქართველ საზოგადო მოღვაწესა და ლექსიკოგრაფს.

 

ავტორი: დალი მაჩაიძე

მინიატურული ვეფხისტყაოსანი

მინიატურული ვეფხისტყაოსანი . გამოიცა 1943 წელს ბერლინში, ქართველ ღირსეულ მამულიშვილთა მიერ.  „საერო ბიბლიად“ წოდებული ვეფხისტყაოსნის ეს გამოცემა მეორე მსოფლიო ომის დროს ქართველ მეომრებს ჯიბით დაჰქონდათ.

მინიატურულ გამოცემას მხოლოდ ორი ილუსტრაცია – თამარ მეფისა და შოთა რუსთაველის პორტრეტები ამშვენებს. წიგნის მფლობელი პოლონეთში მცხოვრები, ლეგიონის მებრძოლი, ემიგრანტი ქართველი  მიხეილ კვალიაშვილი იყო. სწორედ მან შეამკო წიგნი შავი ხავერდის ყდით და ეროვნულ ბიბლიოთეკას შემოსწირა.

ავტორი: ნინო ხვედელიძე

ავტობიოგრაფიები

ჩემს ავტობიოგრაფიას რამდენიმე ხაზზე დავატევ. ვერასდროს დავწერდი ჩემ შესახებ ასე ვრცლად, წინაპრებიდან მოყოლებული. ალბათ არ აღვწერდი მათ ხასიათებს და ჩემდამი დამოკიდებულებას, ჩემს ყველაზე მკვეთრ მოგონებებს, განწყობებს აყოველდღიურად ვკითხულობ ავტობიოგრაფიებს – მელნით თუ ფანქრით ნაწერს რვეულებში, ჟურნალის ფურცლებზე ან ქაღალდის ნაგლეჯებზე და ვფიქრობ: ადამიანების, მოვლენების მიმართ.რაკი ახლა ბლოგპოსტში ვყვები მათ ამბავს, შედარებაც შესაფერი მექნება – ეს ადამიანები პრაქტიკულად ბლოგებს წერდნენ, საოცრად საინტერესოდ წასაკითხს და დღეს უკვე შეუფასებელს – ინფორმაციულობის თვალსაზრისით. მათი ჩანაწერებით ისტორიაზე შეიქმნი აზრს, უტყუარს, რადგან ისინი არ თვალთმაქცობენ. უმეტესად, იმდენად გულწრფელები არიან, რომ გაოცდები და იქნებ გაგეღიმოს კიდეც.

დღევანდელი ადამიანის „სივი“ უმშრალესია, როგორც დახეთქილი მიწა. ზედ მსგავსი ვერაფერი იხარებს. ერთადერთი, შეგიძლია წარმოიდგინო – თუ ფანტაზია არ გღალატობს, საქმეც არაფერი გაქვს, ან კონკრეტული ადამიანისადმი ინტერესი გამოძრავებს. გამონათებაა პირადი ბლოგები, რომლებზეც ხანდახან იმასაც ამბობენ – მოსაწყენიაო, მაგრამ საინტერესო ადამიანის მიერ დაწერილი პირადი ბლოგი ძალიან მნიშვნელოვან ინფორმაციას შეიცავს. განსაკუთრებით მათთვის, ვისაც მომავალში უკან მოხედვა და დაკვირვება მოუნდება. ყველაზე საინტერესო და მნიშვნელოვანი თანამედროვე მოქალაქეების შეხედულებებია და არა ის, რასაც მანქანა „მატიანე“ შემოინახავს. მთავარია, ადამიანებმა გულწრფელობა არ დაკარგონ და მე მგონია, რომ პირად ჩანაწერებში ისინი ძნელად პოზირებენ – ყოველთვის ჟონავს რეალობა.

ძველები გაცილებით გულწრფელები იყვნენ და გულანთებულები – ეს სიტყვა მათ ძალიან შეეფერებათ. ასევე აღსანიშნია, რომ ეს ადამიანები წერენ იმ ენით, რომელზეც მეტყველებენ. არ დაგიდევენ სტილსა და სხვა გამართულობებს. კალამი მათთვის მხოლოდ ხმაა, რომელიც თავისუფლად უნდა ამოუშვა. წერისას თავს კარგი მსმენელის წინაშე გრძნობენ; მასთან, ვისაც აინტერესებ და საათზე არ იყურება. იმდენად ცოცხალია ეს ნაწერები, რომ საკმარისია, ავტორის პორტრეტიც გქონდეს ნანახი და შენც მის გვერდით აღმოჩნდები. ნაწერს ყოველთვის ეტყობა აღელვება – ტონის მომატება, ან პირიქით, სიმშვიდე და გაწონასწორება.

„ელექტრონი ჩაქრა. დაბნელდა“, –  ამბობს ეკატერინე გაბაშვილი. ვეღარ გააგრძელებს წერას. მოდი და ნუ წამოდგები სკამიდან მასთან ერთად.

იოველ გამრეკელი წერს: „ყველაფრის აღწერა, რაც კი გადამხდა საზოგადოთ ცხოვრებაში და კერძოთ სამსახურის დროს, მიმაჩნია მეტად“, – არადა უშველებელი ჟურნალის ფურცლები შეუვსია დეტალური თხრობით. მისთვის ეს მცირეა, ჩვენთვის?..

ავტორი: ქეთი გზირიშვილი