დიდი პედაგოგისა და კომპოზიტორის ბიოგრაფიისათვის

კომპოზიტორმა  კოტე ფოცხვერაშვილმა ქუთაისის სემინარიის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო იურიევის  უნივერსიტეტში. პარალელურად იგი აქ 1902 წლიდან სისტემატურად  ხელმძღვანელობდა  ქართველი  სტუდენტებისაგან  შემდგარ გუნდს.   მას  დიდი ღვაწლი  მიუძღვის  ქართული  ხალხური სიმღერების შეკრება – დამუშავებაში. თავისი გუნდის გამოსვლებით რუს საზოგადოებას  აცნობდა ჩვენს კულტურას და ეწეოდა ქართული ხალხური საუნჯის პროპაგანდას.  ამ  საღამო-კონცერტების წარმატებებზე ნათლად მეტყველებენ ის  პროგრამები და აფიშები, რომლებიც მრავლადაა დაცული  კომპოზიტორის  პირად  არქივში. იმდროინდელი პრესა ხაზგასმით აღნიშნავდა კ. ფოცხვერაშვილის გუნდის მონაწილეობით  გამართულ  საღამოების  ეროვნულ  ხასიათსა  და  მრავალფეროვნებას.  საყურადღებოა, რომ  ქართველთა  სათვისტომოს  მიერ   გამართული  კონცერტების  შემოსავალი  ღარიბი  სტუდენტებისათვის იყო განკუთვნილი,  1919-1914 წლებში  კოტე  ფოცხვერაშვილი  პეტერბურგში გადავიდა და ცნიბილი პროფესორების – საკეტისა და ბრუნის ხელმძღვანელობით განაგრძო  მეცადინეობა. პეტერბურგში  1909  წლის  22  იანვარს  გამართული  ტრადიციული  ქართული  საღამოს  შესახებ  გაზეთი ,, ჩვენი საქმე წერდა“:

,,საღამოს  შინაარსი  ფრიად  მდიდარი  იყო.  გარდა  რუსული  არიებისა და რომანსებისა, რომელიც  შეასრულა  ცნობილმა  არტისტებმა, სახელგანთქმულმა არხანგელსკიმ და ხორომ,  ფოცხვერაშვილის  დირიჟორობით იმღერეს  ქართულათ ,,მერცხალი,“ ,,მურმან-მურმან,“  ,,რერო,“ ,,ფაცხა,“ ,,ვახტანგ მეფე,“ და სხვა. სიმღერები საუცხოვოთ შესრულებულ იქნა.   საზოგადოება მეტათ  ნასიამოვნები  დარჩა,  რამდენჯერმე  გაამეორებინეს  და  ცხოველი  ტაშისცემით დააჯილდოვეს კ. ფოცხვერაშვილი. მარა აქ კიდევ არ იყო ფოცხვრაშვილის ტრიუმფი. ეს წილად ხვდა  მას მესამე განყოფილებაში, აქ დადგმულ  იქნა მისგანვე დაწერილი ერთმოქმედებიანი ოპერა ,, ბაყბაყ მდევნიდან,“ რამდენიმე  მოქმედება,  ცოცხალი სურათები დადგა მხატვარმა გ. პოლტორაცკიმ და ისე  ჩინებულათ,  რომ  უკეთ აღარც კი შეიძლებოდა. რითაც საზოგადოება მეტად  კმაყოფილი დარჩა. … როგორც ხედავთ, ბ. ფოცხვერაშვილმა ისეთი ნიჭი გამოიჩინა და ერთხელ კიდევ მოახედა საქართველოსკენ რუსეთის საზოგადოება და მისი შესწავლის სურვილი აღუძრა, და ეს მარტო პეტერბურგში კი არა, ყველგან, სადაც კი მან მონაწილეობა მიიღო საღამოს გამართვაში. აი, ასეთი ნიჭიერი და თვალსაჩინო გონებრივი ძალა, რომელსაც ანგარიშს უწევენ ცნობილი მუსიკოსენი, მთელი წელიწადია სტიპენდიის  დანიშვნას  ემუდარება  სხვადასხვა  ქველმოქმედ  დაწესებულებებს, მაგრამ ამაოდ. ის ღებულობდა ბ. სარაჯიშვილის სტიპენდას 25 მან, მაგრამ შარშან მაისში, სწორეთ მას შემდეგ, როცა ოდესის გაზეთებმა ასეთი ზეიმით აღნიშნეს ფოცხვერაშვილის ნიჭი და ღირსეული ხოტბა შეასხეს, მის თხოვნას სტიპენდიის მომატების  შესახებ  მით  უპასუხეს,  რომ  ისიც  წაართვეს, რასაც  აძლევდნენ.  ვერ  უშველა  ვერც  ბ. გოგებაშვილის ავტორიტეტმა.’’

როგორც ამ ნაწყვეტიდან ჩანს, კოტე ფოცხვერაშვილა ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში მიიქცია დიდი პედაგოგისა და  საზოგადო მოღვაწის, იაკობ გოგებაშვილის ყურადღება, რომელმაც, სწავლას მოწყურებულ ახალგაზრდაში მომავალი ნიჭიერი კომპოზიტორი დაინახა, ამის ნათელი დადასტურებაა  წერილები: ,,ქართული სიმღერის  ხოროს  შესახებ,’’ ,,უცნაური გაწიწმატება’’ და სხვა 1908 წლის შემოდგომაზე, პეტერბურგის, იურიევის და მოსკოვის ქართველ სტუდენტთა წრეებმა მოსკოვის  ,,თანამემამულეთა წრის’’  წევრებთან ერთად, უშუამდგომლეს თბილისის გუბერნიის  თავადაზნაურთ ა საკრებულოს  წინაშე,  რათა  სტიპენდიას  დაენიშნათ კოტე  ფოცხვერაშვილისათვის, ამ  თხოვნას სტუდენტები  იმითაც ასაბუთებდნენ, რომ საჭირო იყო ჩვენი ეროვნული მუსიკის შესწავლა და მისი გამოქვეყნება. აღნიშნული სუამდგომლობა ქართველმა სტუდენტებმა, იაკობ გოგებაშვილის მეშვეობით, გადასცეს თბილისის თავადაზნაურთა საკრებულოს მდივანს ილია ზურაბიშვილს. სამწუხაროდ, მისმა ჩარევამ თავდაპირველად  სასურველი  შედეგი  ვერ  გამოიღო — კოტე  ფოცხვერაშვილს  უარი  ეთქვა. მძიმე  ეკონომიკური პირობების მიუხედავად, ფოცხვერაშვილი მეცადინეობას განაგრძობდა. მაგრამ იაკობ გოგებაშვილის გულმოდგინე მეცადინეობის შედეგად კოტე ფოცხვერაშვილს სტიპენდია დაუნიშნა ჭიათურის შავი ქვისა და ნავთის მრეწველთა გამგეობამ. იაკობ გოგებაშვილსა და იაკობ მანსვეტაშვილს მართლაც არ გაცრუებიათ იმედი, კოტე ფოცხვერაშვილმა თავის მიზანს მიაღწია, ქართული მისიკით თქვა ის, რისი თქმაც სურდა. მას სწამდა ქართული მუსიკის მომავლისა და ამ ბრწყინვალე მომავლის შექმნაში მისი დიდი წვლილიცაა.

ავტორი: ლეილა ნანიტაშვილი

8 მარტი, კოტე მახარაძე და ტაქსის მძღოლი.

ეძღვნება თეონა გოდერიძეს

კომუნისტებს ერთი უცნაური წესი ჰქონდათ, ყველა დღესასწაულის დროს, როცა დაწესებულებები დაკეტილი იყო და ხალხი სახლში ზეიმობდა, სამსახურში მორიგეობა იყო დაწესებული მთელი დღე-ღამის განმავლობაში. დაწესებულებებს და ორგანიზაციებს ღამის მორიგეები დარაჯობდნენ, მაგრამ, როგორც ჩანს, ეს არ იყო საკმარისი და მათთან ერთად ვინმე კომუნისტს უნდა ემორიგევა. რისი ეშინოდათ, ახლაც ვერ გამიგია. მზადება ამ ღონისძიებისათვის ორი კვირით ადრე იწყებოდა: იმართებოდა კრებები, დგინდებოდა მორიგეობის განრიგი. ყოველივე ამას მთელი სერიოზულობით უდგებოდნენ ქვეყნის მასშტაბით და ფიქრობდნენ, რომ ქვეყანა ამით დაცული იქნებოდა. როგორც ჩანს, მაშინ  ხელისუფლების უმთავრესი დანიშნულება იყო ხალხის „გასულელება” მათივე საკეთილდღეოდ.

ვინაიდან ამ ღონისძიებისათვის კომუნიტები არ ჰყოფნიდათ, მე უპარტიოს, მთხოვეს 8 მარტს 22 საათიდან დილის 10 საათამდე დაწესებულება დამეცვა. გადმომცეს სახანძროს, პოლიციის, რაიკომისა და სხვა სამსახურების კოორდინატები.

საღამოს 21 საათზე სახლიდან გამოვედი და ვარაზისხევს დავუყევი. მინდოდა სამსახურში ადრე მივსულიყავი და თანამშრომელი ქალი შემეცვალა, თან 8 მარტი მიმელოცა. ვიღაც უცნობმა გამაჩერა.

– ბოდიში, კოტე მახარაძე სად ცხოვრობს?

– კოტე მახარაძე ჩემი ნათესავია, ამჟამად რომელ ცოლთან არის არ ვიცი. მაგრამ დანამდვილებით ვიცი, რომ ვარაზისხევში არ ცხოვრობს.

– მიშველე რამე თუ ძმა ხარ, ტაქსის მძღოლი ვარ. აი ჩემი მანქანა, შიგ კოტე მახარაძეს სძინავს, ნახალოვკაში ჩამიჯდა და მითხრა ვარაზისხევში წამიყვანეო და ვეღარ ვაღვიძებ.

მანქანაში მართლაც კოტე მახარაძეს ეძინა. ჩემმა მცდელობამ შედეგი არ გამოიღო: ხან ვუჩქმიტე, ხან სილა შემოუტყაპუნე, ხარ ფეხბურთი ვუხსენე, ხან მესხი, ხან სოფი ლორენი. მის ხსენებაზე სახე გაებადრა, რაღაც წაილუღლუღა, მაგრამ გამოღვიძებას მაინც არ აპირებდა, არადა ნათესავს ხომ ვერ მივატოვებდი, თან კომუნისტების დავალება მქონდა შესასრულებელი. შეუძლებელი ჩავიფიქრე და ორი კურდღლის მდევრის თეორია დავარღვიე. გამახსენდა იქვე, ლარსის ქუჩაზე ბატონი ტარიელ საყვარელიძე ცხოვრობდა და მანქანა დავძარით. მძღოლს იმედი მიეცა, რომ დღის გეგმას შეასრულებდა და ისიც შუერთდებოდა ოჯახურ დღესასწაულს.

ბატონი ტარიელი სახლში არ დაგვხვდა, მაგრამ მისი მეუღლე დაგვეხმარა და ათ წუთში ბატონი კოტე ზურაბ ლაფერაძის ვოლგაში გადავსვით.

– მე ვიცი სად მიდიოდა, ჩაილუღლუღა ბატონმა ზურაბმა და გაუჩინარდა.

– თუ ძმა ხარ, აქვე ვცხოვრობ, მიმიყვანე და ფულს გადაგიხდი.

– რას ამბობ კაცო, თქვენ ისეთი სიკეთე გამიკეთეთ, რომ სამსახურში უფასოდ უნდა მიგიყვანოთ.

სამი წუთი აკლდა 22 საათს, თანამშრომელი ქალი რომ შევცვალე, სკამზე ჩამოვჯექი და შვებით ამოვისუნთქე. ზუსტად 22 საათზე პარტკომმა დარეკა.

– ნუ ინერვიულებთ, მე ადგილზე ვარ და მშვიდად დაიძინეთ.

– რა დამაძინებს დილამდე. ახლა რაიკომში უნდა დავრეკო და მოვახსენო, რომ ყველაფერი რიგზეა.

მართლაც, პარტკომი ყოველ ორ საათში ერთხელ რეკავდა და მუსლიმ მაგომაევის კონცერტის მოსმენის საშუალებას არ მაძლევდა. როგორც მოსალოდნელი იყო, ღამემ მტრის ჯინაზე მშვიდად ჩაიარა.

რამოდენიმე თვის შემდეგ ჩემს სამსახურთან ახლოს, მანქანაში მჯდომი კოტე მახარაძე შევნიშნე. შევხედე, როგორც უცხოს მომესალმა. არ წავედი და ირონიულად ვუყურებდი. იგი მანქანიდან გადმოხტა და გადამეხვია.

– ბატონო კოტე, აი ასე სხარტად მანქანიდან რომ გადმოხტით და გადამეხვიეთ, თუ იცით ვინ ვარ?

– ნუ ისეთი ნაცნობი სახე გაქვთ, ნუ ისეთი და ვერაფრით ვერ ვიხსენებ და ა.შ. ბატონი კოტე რამოდენიმე წუთი თავს იმართლებდა, თან სახეზე სიწითლე შემოეპარა, აშკარა იყო, რომ უხერხულ მდგომარეობაში ჩავარდა.

უნდა გითხრათ, რომ ბატონ კოტეს საშუალოდ 5 წელიწადში ერთხელ ვხვდებოდი, მაგრამ ვერასდროს ვერ მცნობდა და ეს ყოველთვის მაღიზიანებდა.

კარგა ხნის ბოდიშების შემდეგ, კოტეს და ქალბატონი გუგული გამოჩნდა, რომელსაც იგი ელოდებოდა. მან მიცნო და გადამეხვია. მაშინ კი მიხვდა ვინც ვიყავი და შემომიტია:

– რას მაშაყირებ ამხელა კაცს, კინაღამ სირცხვილით დავიწვი.

– მეტის ღირსი ხართ ივანიჩ, აბა ვარაზისხევი გაიხსენეთ კარგად.

– უი, შენ მომიარე ხომ? არ ვიცოდი, მადლობელი ვარ.

– კი მაგრამ რა დალიეთ ასეთი?

– არ ვიცი, ამ ბოლო დროს ასე მემართება.

– იცოდეთ ბატონო კოტე, თუ კიდევ ვერ მიცნობთ…

– არა, არა, რას ამბობ, მოიბოდიშა მან.

ერთი წლის შემდეგ, ჩვენს დაწესებულებაში აუქციონი გაიმართა. ჩვენი ბატონი კოტე ჩაქუჩს ურტყამდა და ვაჭრობდა. შესვენებაზე სცენიდან ჩამოვიდა და თავის სკოლის მეგობარს, ქალბატონ ლეილა ზამბახიძეს ფეხბურთზე ესაუბრებოდა. მივუახლოვდი და მივესალმე. ისიც თავაზიანად მომესალმა. ისევ ვერ მიცნო. შემოვტრიალდი და ჩემთვის შევიგინე. ბატონ კოტეს შეახსენეს ვინც ვიყავი და იგი დარცხვენილი გადამეხვია.

– ამ დღეებში სახლში მოდი, სოფიკო უნდა გაგაცნო.

– ნეტავ თქვენ თვითონ თუ იცით როდის ხართ სახლში?

– მართალი ხარ, იმდენს ვმუშაობ, რომ…

ოთხი თვის შემდეგ, კოლმეურნეობის ბაზარში მეუღლესთან ერთად კარტოფილის გამყიდველს მივუახლოვდი.

– Сколко стоит твая великолепная картошка?

– Моя великолепная картоша стоит 80 копеек.

– Давай три кило за 4 лар.

– нэт, нэт, ты што.

– тогда пят кило давай за 7 лар.

– Нэт, ты што говориш, нэ.

– Тогда, восем кило давай за десат лар. Тогда и тебэ будет приатна, и мнэ будэт приатно, и вместе будэм хахататся.

– Никак нэт, такой картошка слушаи.

– Ты шитат умееш?

–  Канешна.

– Сколка нада за 8 кило ха? А я тэбэ скоко даю?

– Ииии, я думал….. ииии…шютник, давай да возми.

– Нэт, тепер я чувствую, что мне уже нэ приатна, я имею лични неприазн к твоэи картошка Мамэд.

მეორე სართულზე ფქვილის გამყიდველი შევარჩიე.

– ქალბატონო ჟუჟუნა, რა ღირს თქვენი მჭადის ფქვილი? – მივმართე უცნობ გამყიდველს.

– ლარნახევარი.

– ორ კილოს ოთხ ლარად მომცემთ?

– რას ბრძანებთ ბატონო, სუფთა აბაშის ფქვილია.

– მაშინ სამი კილო ხუთ ლარად მომეცით.

– როგორ გეკადრებათ ბატონო.

– ოთხ კილოს რვა ლარადაც არ მომცემთ?

– ვენერ, ოთხ კილოში რვა ლარს იძლევა, გაიგე? – გადაულაპარაკა მან კოლეგას. ვენერამ ირონიულად ჩაიცინა.

– რა უცნაური ხალხი დადის ამ ბაზარში, სანამ არ დაგაკლებინებენ, ვერ მოისვენებენ – ნიშნისმოგებით მიაძახა ვენერამ.

– ქალბატონო ჟუჟუნ, სკოლაში მათემატიკას სწავლობდით?

– რა თქმა უნდა, და ძალიან კარგადაც. კი მაგრამ, ჩემი სახელი საიდან იცით?

– თქვენ ვინ არ გიცნობთ, ქალბატონო ჟუჟუნა. თქვენ ხომ ყველაზე მეძვირე გამყიდველი ხართ. აბა მითხარით, თქვენი დათვლით, ოთხ კილო ფქვილს რამდენი ლარი უნდა?

– ექვსი – მიპასუხა მან.

– მე ხომ რვა ლარს გთავაზობთ?

ჟუჟუნა პირდაღებული და გაოგნებული მიყურებდა. ეტყობა ეს პირველი შემთხვევა იყო, როცა მყიდველი უფრო მეტს სთავაზობდა. უცებ ყვირილის ხმა შემომესმა.

– გიცანი, გიცანი გაჰყვიროდა კოტე მახარაძე, რომელიც ორი ჩანთით ხელში ჩემსკენ გამორბოდა.

– რა იყო ბატონო კოტე, სოფიკოს არ ეცალა, რომ მარტო გამოგიშვათ?

– ხო, ძალიან დაკავებულია, მოსკოველი სტუმრები გვყავს.

ისევ მოვეფერეთ ერთმანეთს, მოვიკითხეთ ახლობლები და ერთმანეთს დავემშვიდობეთ.

– კი მაგრამ, თუ კოტე მახარაძეს იცნობდით, ვერ მითხარით, დაგიკლებდით ფასს.

– ქალბატონო ჟუჟუნ, დაიმახსოვრეთ ეს დღე. ამის შემდეგ ახლოსაც არ მოგეკარებით. ჩემი ნება რომ იყოს, თქვენნაირ გამყიდველს დავიჭერდი და შემდეგ დავაპატიმრებდი.

– კი მაგრამ, რა დავაშავე ასეთი?

– ჯერ ერთი, დასაჭერი და დასაპატიმრებელი ხართ იმიტომ, რომ ფქვილს ძვირად ყიდით, მეორედ იმიტომ ხართ დასაჭერი, რომ უფრო მეტს გთავაზობთ, თქვენ კი მაინც უარზე ხართ, მესამედ იმიტომ უნდა დაგიჭიროს კაცმა და დაგაპატიმროს, რომ კოტე მახარაძის დანახვაზე ფასი დაუკელით. ხომ ხედავთ რამდენჯერ ხართ დასაჭერი და დასაპატიმრებელი!?

ასე გადავუხადე სამაგიერო ფქვილის გამყიდველს. სინამდვილეში, მე არც კარტოფილის ყიდვას ვაპირებდი, და არც ფქვილი მჭირდებოდა. უბრალოდ ძალიან გაბრაზებული ვიყავი თბილისის დინამოზე. წინა დღეს ტოტენჰემთან 5:1 წააგეს. არადა, თამაშის დაწყებამდე ბევრს ტრაბახობდნენ და ამ გამარჯვებას უძღვნიდნენ ბებიებს, ბაბუებს, მეზობლებს, თან, ხუთივე გოლო თავით გაგვიტანეს. როცა რამე მეწყინებოდა, გულის გადასაყოლებლად ბაზარში შევივლიდი ხოლმე.

ამ ამბის შემდეგ ბატონი კოტე აღარ მინახავს. მძიმედ გადავიტანე მისი ავადმყოფობა და ამქვეყნიდან წასვლა.

ნათქვამია, ტალანტს აფასებს და თავის უკანასკნელ სიტყვას ამბობს დრო. ვიღაცამ თქვა: ლეონარდო და ვინჩზე დიდი პიროვნება სამყაროს არ ჰყოლია, მაგრამ კაცობრიობას ამის შესაცნობად საუკუნეთა ჯაფა დასჭირდა. კოტე მახარაძე – ეს ის ფენომენია, რომელიც საზოგადოებაზე გავლენას ახდენს და ყველას საკუთრებად რჩება. ხელოვანი არც პლუსით იანგარიშება და არც მინუსით, მას წერტილს ისტორია უსვამს, ან იტოვებს, ან ივიწყებს.

წავიდა და თან გაიყოლა ის საიდუმლო, რომლითაც იგი ხიბლავდა ქალებს. მახსოვს ბატონი კოტე ინგას ჰყავდა სტუმრად ტელევიზიაში, მე ასეთი ნაზი და ქალური ინგა აღარ მინახავს, არა და მისი რესპონდენტები იყვნენ: ჯონდი, შალვა, კახა, ბაჩუკი და ბევრი სხვა.

ალბათ ბატონი კოტე თავის თავისადმი პატივისცემას არა მარტო ქალებთან მიმართებაში, არამედ მათდამი თავდავიწყებულ სიყვარულშიც ინარჩუნებდა.

მაქვს გონივრული ეჭვი, რომ ადრე თუ გვიან, ყველა იმ ქვეყნად წავალთ და კოჰაბიტაციის პირობებში ვიცხოვრებთ.

იქაც ვერ მიცნობთ ბატონო კოტე?

ავტორი: მერაბ ვეკუა

გოლდბერგის ფორმულა და სექსი (ნაწილი მეორე)

გაგრძელება. დასაწყისი იხ. 

ასე ლაპარაკში მივედით სამსახურთან. არ ვიცი, რამდენ უპატრონო, მშიერ ბავშვს დავეხმარე ჩემი მოქმედებით. კმაყოფილების გრძნობა დამეუფლა. კაბინეტში შევედი. ეს პირველი შემთხვევა იყო, როდესაც შედარებით მშვიდობიანად დავშორდით. სხვა შემთხვევებში, ის მიყვებოდა თავის სექსუალურ თავგადასავლებზე: როგორ ჟიმაობდა თავის მდივანთან კაბინეტში, ტყეში, ბუჩქებში, აგარაკზე, მანქანაში. როგორ ჟიმავდა სხვა თანამშრომელ ქალებს, მათ დაქალებს, მათ მეზობლებს და სხვა. ამ ეპიზოდების მოყოლა მას ძალიან ეხერხებოდა. ლაპარაკობდა როგორც ქალის, ასევე კაცის ხმით. ყველაფერს გამოხატავდა ისე, როგორც მოხდა, რამდენადაც ამის საშუალებას მანქანის სალონი აძლევდა. ერთხელ ისე შევიდა როლში, რომ სექსუალური აქტის დამთავრება რაღაც ყმუილით და ქალის კვნესით გამოხატა. საჭეს ხელი გაუშვა, კინაღამ ავარია მოახდინა. სამსახურში რომ მომიყვანდა, პერანგი სულ სველი ჰქონდა, სახეზე ოფლი ჩამოსდიოდა, ჩასისხლიანებული თვალებით მიყურებდა. მეც მხარს ვუჭრდი შეძახილებით, გაკვირვებით, გაოცებით. ჩემს კაბინეტში რომ შევიდოდი, ადამიანად აღარ ვარგოდი. ნახევარი საათი მაინც მჭირდებოდა გონს რომ მოვსულიყავი. თავს იმით ვინუგეშებდი, რომ ჩემი სამსახური თავისუფლების მოედანთან ახლოს იყო და არა ვაკის პარკთან, თორემ ნამდვილად ვერ გავუძლებდი კიდევ რამოდენიმე ისტორიის მოსმენას. ასე რომ, მისი დანახვა მაინცდამაინც არ მიხაროდა. ალბათ, ამ ისტორიებს სხვასაც უყვებოდა, მაგრამ ეტყობა, ჩემნაირი მხარდაჭერა არავისგან ჰქონდა, ან მის მონაყოლში ეჭვი შეჰქონდათ.

ყოველთვის ვფიქრობდი რაში სჭირდებოდა მას პირადი ინტიმური ამბების  მოყოლა. ეტყობა მას ბავშვობაში სათამაშოები არ ჰქონდა. ქალებთან მორცხვი იყო, საკმაოდ გვიან ჰქონდა სექსუალური ურთიერთობა ლარისა ივანოვნასთან. მერე ფული იშოვა, მანქანა, აგარაკი და იმ დაკარგული წლების ანაზღაურება უნდოდა, თორემ სექსს ყველა პატივს სცემს, მაგრამ ასე არ იქცევიან.

ადამიანის ვნებები ყოველთვის ფხიზლობენ და შემთხვევას ეძებენ თავის გამოჩენისა. ჩემს მეზობელს სამსახურში ამის დიდი საშუალება აქვს, მაგრამ როგორც ჩანს, ეს პირველი შემთხვევაა, რომ ფული ყველაფრის შემძლე არ აღმოჩნდა. თავისთავად, სექსი სრულებითაც არ წარმოადგენს ბოროტებას, პირიქით, რაც უფრო ვიკმაყოფილებთ მას, მით უფრო ბედნიერნი ვართ, მთავარია სწორი მიმართულება მივცეთ, რათა არჩევნების დროს ხელი არ შეგვიშალოს.

ერთხელ ჩემს კაბინეტში რაღაცას ვსაქმიანობდი. უცებ, ოთახში ლამაზი ქალი შემოვიდა. ის იმდენად მიმზიდველი და სექსუალური იყო, რომ თვალებს არ ვუჯერებდი. ასეთი ლამაზი ქალი 17 წელია არ შემხვედრია. სად არ ვყოფილვარ, რუსეთში, ევროპაში, აზიაში, ხაშურშიც კი ნამყოფი ვარ, მაგრამ ასეთი მომხიბლავი ქალი არ მინახავს. აღარც კი მახსოვს რაზე ვილაპარაკეთ. მისი წასვლის შემდეგ მექანიკურად უჯრა გამოვაღე და გოლდბერგის ფორმულას დავუწყე ძებნა.

ამ საკითხზე კომენტარის გაკეთება ვთხოვე ჩემს მეგობარს და კოლეგას, პროფესორ ემზარ ჯგერენაიას, რომელმაც იცის რა ხდება ცაში და მიწის ქვეშ, სოციოლოგიც არის, ფილოსოფოსიც და ფსიქოლოგიც.

ჩემო მერაბ,

მე მხოლოდ  სოციოლოგი ვარ  და ფილოსოფოსობას და ფსიქოლოგობას ვერ დავიჩემებ. თუმცა, შენი არ იყოს, გოლდბერგის თეორიით მეც ვიყავი  გატაცებული.  გოლდბერგი  ფიზიკოსია,  მაგრამ ბევრმა  არ იცის,  რომ  ის  ცნობილი  ფსიქიატრი და  ანთროპოლოგიც იყო.  გოლდბერგი ძალიან დავალებულია  ჩვენი, ქართველი ფსიქიატრის ოტია ღვინერიასაგან. ოტია და გოლდბერგი გერმანელი ფსიქოლოგის ვუნდტის მოწაფეები იყვნენ. ბატონმა ოტიამ სწორედ ვუნდტის სემინარზე წაიკითხა მოხსენება ,, საკუთრივ ცხოველური და საკუთრივ ადამიანური”( Eigentlich Tierische und eigentlich Menschliche, 1889).  მან ცხოველური ნიშან-თვისებების ცხრილი შეადგინა.

ჩემო მერაბ :

-მერაბ , მე  წავიკითხე  მაშინდელი  გერმანული პრესისა და სამეცნიერო წრიას გამოხმაურებები  ოტია  ღვინერიას მოხსენებაზე  და  უნდა  გითხრა, რომ  XIX ს.  ოთმოცდაათიან წლებში   ოტია ღვინერია  არა  მარტო  გერმანული  სამეცნიერო საზოგადოებისათვის, არამედ მთელი ევროპული აკადემიური  წრისათვის  გახდა ცნობილი. იმასაც ამბობენ, რომ მოხსენების შემდეგ მას მარიანა ვებერი  გამოეხმაურა და   ჰაიდელბერგში, მის ინტელექტუალურ სალონში, მოხსენების წაკითხვა სთხოვა. ხოლო ამას წინათ თომას მანის დღიურებში ასეთ ჩანაწერს მივაგენი: ,, ჩემი მოთხრობის, ,,სიკვდილი ვენეციაში“, იდეა ქართველი მეცნიერის   ოტია ღვინერიას, ვუნდტის სემინარზე წაკითხულმა მოხსენებამ შთამაგონა. მოგვიანებით, ამის შესახებ  კონსტანტინე  გამსახურდიას მოვუყევი.  ბატონ კონსტანტინეს მე ციხიდან გამოსვლის შემდეგ შევხვდი. ციხეში ყოფნისას მან თბილი წინდები და საცვლები გამომიგზავნა. ქართველები გამორჩეულად თავაზიანი და ნიჭიერი ხალხია“ოტია ღვინერია ამტკიცებდა, რომ ადამიანს ერთდროულად აქვს ცხოველური და ადამიანური  ნიშნები.

ოტია  ღვინერიას ნაშრომზე  დაყრდნობით  შეიმუშავა  გოლდბერგმა  ცნობილი  ფორმულა:

ამ ფორმულით გალდბერგმა ცხოველური და ადამიანური ტვისებების ისეალური შეხამების მოდელი შექმნა. ფორმულაში  H  ადამიანს,  T- რომანტიკულ სიყვარულს, ხოლო  ph ცხოველურ თვისებებს აღნიშნავს. თუ მათი შეფარდება ოეს უდრის, მაშინ საქმე გვაქვს ,,იდეალურ ადამიანთან“

ჩემო მერაბ, შენი პერსონაჟის ხასიათი შეგიძლია ამ ფორმულით დაადგინო, თუმცა, თანამედროვე მსოფლიოში მას არ მიმართავენ, რადგან მისი გამოყენება პოლიტიკურად არაკორექტულად ითვლება. ფრთხილად იყავი! ეშმაკს არ სძინავს!

პატივისცემით,

ემზარ ჯგერენაია, სოციოლოგი.

ავტორი: მერაბ ვეკუა

გოლდბერგის ფორმულა და სექსი (ნაწილი პირველი)

სადარბაზოდან გამოვედი. ჩემს წინ მანქანამ დაამუხრუჭა.

– თუ ძმა ხარ, ტელეფონის სადგურში შევირბინოთ, მერე კი სამსახურში წაგიყვან – შემომძახა მეზობელმა.

ტელეფონის სადგურის კარები დაკეტილი დაგვხვდა. მეორე სართულზე ფანჯრები ღია იყო.

–  რა ვქნა, როგორ დავუძახო, სახელი რომ არ ვიცი?

– მაყვალა დაუძახე – ვუპასუხე მე.

–  იცნობ რო?

–  არა.

–აბა, საიდან იცი, რომ მაყვალა ჰქვია.

– გოლდბერგის თეორიაა.

–  ვისი, ვისი?

–   ფიზიკოსია. ალბათობის ფორმულა შეიმუშავა. ამ ფორმულაზე 52 წელი მუშაობდა.

–   ხუმრობ არა?

–   მე ჩემი გითხარი, ახლა როგორც გინდა ისე მოიქეცი.

–  ეჰ, მეტი გზა მაინც არ მაქვს – და ომახიანად შესძახა – მაყვალა.

–  ბატონო.

ჩემი ხუმრობა ძვირად დამიჯდა. რა თქმა უნდა, მე არც გოლდბერგი ვიცოდი ვინ იყო და არც მის ფორმულაზე მსმენია რამე.

გზაში სულ ამ ფორმულაზე მელაპარაკებოდა. მეც ავყევი.

– წამაკითხე რა ეგ წიგნი – მთხოვა მეზობელმა.

–  წიგნი არ არის, ნაბეჭდი ფურცლებია, მაგრამ აკრძალულია.

–  რატომ?

– ამ ფორმულით შეიძლება ბევრი რამის გაგება. მანამდე მონაცემები ცხრილებში უნდა ჩასვა. მოკლედ, რთული ამბავია. მე ერთი წელი მოვანდომე მის შესწავლას. ხომ გაგიგონია, ადამიანები სიმართლეს რომ ამბობდნენ, მსოფლიო დაინგრევაო.

– ეგ ვინ თქვა?

– ალფრედო დი სტეფანომ. არგენტინელი ფილოსოფოსია, ახლა ესპანეთში ცხოვრობს.

–  მაინც როგორ დაინგრევა?

– შენ რომ ქალებში გრიალებ, რესტორნებში რომ დადიხარ, სახლში რომ გვიან მოდიხარ, ცოლს ეუბნები სიმართლეს?

–   ხომ არ გაგიჟდი, ეგრე ხომ ოჯახი დამენგრევა.

– ჰოდა, სახელმწიფო რომ ოჯახებისაგან შედგება არ გაგიგონია?

–  არა.

–  მისმინე, წიგნებს კითხულობ?

– არა, მაგის დრო სადა მაქვს.

–  ბოლოს რა წიგნი წაიკითხე?

– ჩოჩარა, მაშინ პატარა ვიყავი.

– ტელევიზორს უყურებ?

–  არა, ძალიან გვიან მოვდივარ.

–   კინოში დადიხარ?

–  არა.

–  სპორტი გიყვარს?

–  არა.

–  არც ფეხბურთი გიყვარს?

–  არა.

– მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონატებს არ უყურებ?

–  მაგ სისულეებისთვის დრო არა მაქვს.

–  პარიზში რომ აპირებდი წასვლას, გადაიფიქრე?

–  ფრანგული არ ვიცი და ქალები როგორ უნდა გავჟიმო.

–  მაგისთვის ენის ცოდნა არ არის საჭირო.

–  ეს როგორ?

– მომისმინე, ნამდვილ ამბავს მოგიყვები. კომუნისტების დროს ერთი მუშაკი კარგი მუშაობისთვის საგზურით გაუშვეს პარიზში. რომ ჩამოვიდა, თანამშრომლები გარს შემოეხვივნენ, აინტერესებდათ როგორ გაატარა პარიზის დღეები. მუშაკი მათ ზოგადად მოუყვა რა ნახა: ეიფელის კოშკი, ლუვრი, თეატრები, მუზეუმები. თანამშრომლები შეეკითხნენ, ფრანგები როგორი ხალხიაო. რაც შეეხება ხალხს, ძალიან გამგებიანები არიანო. კარგად აგვიხსენიო რას ნიშნავს ეს. აი, მაგალითად ქუჩაში ვსეირნობდი, ერთი მაგარი გოგო დავინახე, მინდოდა კაფეში დამეპატიჟა , მაგრამ ვერაფერი გავაგებინე. შემდეგ ბლოკნოტი ამოვიღე და შიგ კოფეს ჭიქა ჩავხატე. ყველაფერს მიხვდა და კაფეში შევედით. ბევრი ვილაპარაკეთ, თუმცა ერთმანეთს ვერაფერს ვაგებინებდით. შემდეგ იმ ქალმა ბლოკნოტი გამომართვა და შიგ ისეთი ფირმენი კრაოტი ჩამიხატა, რომ დღესაც ვერ გამიგია როგორ მიხვდა, რომ მე მებელნი კამბინატში ვმუშაობდი.

– ხა, ხა, ხა. – გასკდა სიცილით ჩემი მეზობელი– რა გოიმი ყოფილა.

–  ასე რომ, ენის ცოდნა სულაც არ არის საჭირო. წაიღე ბლოკნოტი და რამდენი ქალიც გინდა იმდენი გაჟიმე. ისე, ერთი–ორი ფრანგი ქალი არ უნდა გყავდეს გაჟიმული?

– ჩემი მეზობელი აღფრთოვანებული იყო ჩემი სიტყვებით.

–  კიდევ რისი გაგება შეიძლება ამ ფორმულით?

–  ყველაფრის. მაგალითად, ზუსტად შეუძლია გამოთვალოს პოლიტიკური პარტიების რეიტინგი, გამოიცნოს არჩევნების შედეგები, სექსუალური საკითხები და ბევრი სხვა. ამიტომ ჩათვალეს, რომ ეს ნაშრომი საქართველოს დამოუკიდებლობას საფრთხეს შეუქმნის. თვითონ გოლდბერგი ცოცხალი აღარ არის. საქართველოში ეს ნაშრომი ერთ კაცს ჰქონდა, რომელიც საზღვარგარეთ გაიქცა. სანამ ეს ხელისუფლებისთვის გახდებოდა ცნობილი, ამ ნაშრომის ნაწილის შესწავლა რამდენიმე კაცმა მოახერხა. მეც გავეცანი და ნაწილობრივ დავიმახსოვრე.

– ამ ფორმულით სექსზე რა შეიძლება გაიგო?

– სექსი ხანძარი არ არის, მაგრამ მას ვერავინ ჩააქრობს, ჩავილაპარაკე მე.

–  ეს ვინ თქვა?

– ესპანელი მწერალია, ფერნანდო ტორესი.

– მითხარი რა კიდევ რამე.

– სექსის სურვილს ვერ დამალავ.

–  ეს ვინღა თქვა?

–  მარიო დელ მონაკომ.

–   რა ჭკვიანურ რაღაცეებს იძახიან.

–   აი, შენ რომ წიგნების კითხვა არ გიყვარს, იმიტომ არის, რომ არ იცი.

–   აბა, სადა მცალია.~

–  რესტორნისთვის და ქალებისთვის ხომ გცალია.

– მაგას ვერ გამოვტოვებ, ძმაო. მითხარი რა კიდევ რამე სექსზე.

– სექსზე ძლიერი არაფერია და იგი არავითარ წესს არ ემორჩილება.

–  აი, ეს მომწონს, კიდევ რა.

–   აი მაგალითად, იტალიელი ფილოსოფოსი, ჯოვანი ტრაპატონი ამბობს, იმისთვის გავჩნდი, რომ სექსი მიყვარდეს.

–  აი, ეგ ჩემზეა ნათქვამი.

–   ჭეშმარიტმა სექსმა არ იცის ზომა და საზღვარი.

–   ეგ ვინა თქვა?

–  ამერიკელმა პოეტმა მარლონ ბრანდომ.

– კიდევ მითხარი რა.

–  სექსი არის ყველაზე ძლიერი ვნება, რადგან იგი ერთდროულად ეუფლება თავს, გულს და სხეულს, ამბობს არგენტინელი მწერალი მარიო კემპესი.

–  ცოტა ვერ გავიგე, მაგრამ მაგარია.

–  სექსი უფრო ძლიერია, ვიდრე სიკვდილის შიში.

– ამას ვიღა ამბობს?

–  იტალიელი პოეტი პაოლო მალდინი.

–  კიდევ მითხარი რა.

–  სექსი უცაბედად იბადება, თქვა ამერიკელმა ფილოსოფოსმა ფრენკ სინატრამ.

–  კიდევ რა.

– სექსი არც მაშინ გვეკითხება როცა მოდის, და არც მაშინ, როცა მიდის.

–  აი ეს კარგია. ვინა თქვა?

–  სერბმა მოაზროვნემ ნოვაკ ჯოკოვიჩმა.

– მიდი რა კიდევ.

– თუ გინდა, რომ სძლიო სექსს – გაიქეცი.

– ეგ ვინა თქვა?

–  შვეიცარიელმა პოეტმა, როჯერ ფედერერმა.

–  ეს არ მაწყობს, რატომ უნდა გავიქცე?

–  ფრანგი მორალისტი, მიშელ პლატინი ამბობს: სექსი ბუნების უმაღლესი პოეზიაა.

–  კიდევ რა, გეხვეწები.

–  სექსი უძველესი მსოფლიო მოვლენაა, ამბობს იტალიელი პოეტი მარჩელო ლიპი.

–  კიდევ მითხარი, რა.

– სექსი ქალის მთელი სიცოცხლეა და მხოლოდ ერთი ეპიზოდია მამაკაცის ცხოვრებაში.

–  ეს კარგია, ვინა თქვა?

–ამერიკელმა ფილოსოფოსმა, ალ პაჩინომ.

–  კიდევ რა.

–  ერთს გეტყვი და მეტი აღარ მახსოვს. სექსის შედეგი ყოველთვის ერთი და იგივეა – ახალი ადამიანი, ამბობს ამერიკელი პოეტი, რობერტ დე ნირო.

– იმ ფორმულით კიდევ რისი გაგება შეიძლება?

– ყველაფრის. მაგალითად, თუ შენს მონაცემებს შეიყვან ცხრილში (ასაკი, დაბადების წელი, წონა და სხვ.), გამოიანგარიშებს რომელ წლამდე შეგიძლია სექსი.

–  მაშოვნინე რა ეგ წიგნი.

–  ხომ გითხარი, ეს წიგნი არ არის. წარმოიდგინე, რომ უცხოპლანეტელი ჩამოვიდეს დედამიწაზე, რა ამბავი ატყდება. ყველა ეცდება თავისთან წაიყვანოს, გაიგოს ბევრი საიდუმლოება, რომლის შემდეგაც ის ქვეყანა მსოფლიოს ბატონ–პატრონი გახდება. ასეა გოლდბერგის ნაშრომი და მისი ფორმულაც.

–  ბევრი ფული რომ დავხარჯო, ჩავიგდებ ხელში ამ ფორმულას?

– ფული ხმალამოღებული ხელმწიფეა.

–  ეგ ვინ თქვა?

– ესპანელმა პოეტმა, რაფაელ ნადალმა.

– კიდევ რა იცი ფულის შესახებ?

–  სადაც ფული ლაპარაკობს, იქ სიმართლე სდუმს.

–  ეგ ვინღა თქვა?

–  იტალიელმა მორალისტმა, ლუჩანო პავაროტიმ.

–  კაცი ფულით არისო, ამბობს იტალიელი პოეტი, მარჩელო მასტროიანი.

– აი ეგ, ძალიან მომწონს. კიდევ რა გახსოვს ფულზე?

–  თუ ფული გაქვს, გმირიც შენ ხარ, ამბობს ფრანგი მორალისტი ჟერარ ფილიპი.

–  კიდევ რა გთხოვ, თუ გახსოვს.

–  ვისაც ბევრი ფული აქვს, ქალიც ბევრი ჰყავს, ამბობს ინგლისელი მწერალი ჯონ ტერი.

– აი ეს ჩემზეა ნათქვამი.

–  არ იყიდება ეს წიგნი?

–  ხომ გითხარი, ეს შეუძლებელია.

–   ქალის შებმაც შეიძლება ამ ფორმულით.

–  ლამაზი ქალი დღეს შენია, ხვალ სხვისიო, ამბობს ფრანგი მორალისტი, ჟან გაბენი.

–  კარგია. ქალებზეც იცი რამე?

–  კი, რაღაცეები მახსოვს.

–  მითხარი რა.

– ლამაზი ქალის ცოლად შერთვა, წყალში ჩავარდნააო, ამბობს იტალიელი მწერალი, ჯიჯი ბუფონი. არ არსებობს ცბიერება ქალის ცბიერებას რომ აღემატებოდეს.

–  ამა ვიღა ამბობს?

–  ფრანგი მოაზროვნე ტიერი ანრი.

–კიდევ მითხარი რა რამე.

–  ქალი ყოველთვის მერყევი და ცვალებადია. ის არის ყველაზე მისაღები შეცდომა ბუნებისა, ამბობს შვედი მწერალი ზლატან იბრაჰიმოვიჩი.

–  კიდევ მითხარი რა– არ მეშვება მეზობელი

–   კარგი ეს ბოლო იყოს. ქალების საქციელი იმ მამაკაცებზეა დამოკიდებული, ვისთანაც რესტორანში დადიან, ამბობს აფრიკელი მწერალი დიდიე დროგბა.

–  ქალზე რა შეიძლება გაიგო ამ ფორმულით?

–  თუ იმ ქალის მონაცემებს შეიყვან ცხრილში, გამოგითვლის მის ფსიქოლოგიურ პორტრეტს, სექსუალურ მისწრაფებებს, მის სისუსტეებს და სხვა.

–   მაშოვნინე რა ეგ წიგნი.

–   კარგი რა, ხომ გითხარი.

–   იცი, სამსახურში ერთი მაგარი გოგო მივიღეთ. ჭკუას ვკარგავ ისე მინდა მისი გაჟიმვა. სამი თვეა ხან რესტორანში, ხან კაფეში, ხან ბარში დავატარებ. ძვირფას საჩუქრებს ვჩუქნი. ერთი მანქანის ფული დავახარჯე, მაგრამ დაჩაზე არ მომყვება.

–  მაგან იცის შენი ამბავი, რომ სამსახურში ყველას გადაუარე.

– კი, იცის, ჩვენთან ხომ არაფერი იმალება.

–  ამიტომაც არ მოგყვება, ეშინია, რომ მერე სხვასავით არ მიატოვო. შენ ალბათ, ჟურნალი გექნება, სადაც აღრიცხვას აწარმოებ რამდენ ქალთან გქონდა სექსი. სად, როგორ, რა პოზაში.

–  შენ საიდან იცი?

–  გოლდბერგის ფორმულით. მაყვალა ხომ გამოვთვალე.

მანქანა შუქნიშანთან გაჩერდა. იქვე ახლოს სამი ახალგაზრდა გოგო იდგა. მეზობელი მეკითხება:

–  შეგიძლია შენი ფორმულით დაადგინო, რა ჰქვია ერთ–ერთ მათგანს.

–  რა თქმა უნდა.

–  როგორ შევამოწმოთ?

–   დავუძახებ და გამოიხედავს.

–  რას დაუძახებ?

–  ეკას.

– აბა მიდი, რა გამოვა აქედან.

მანქანიდან თავი გამოვყავი და მკაფიოდ და ხმამაღლა დავიძახე – ეკა. სამივე ქალიშვილმა გამოიხედა.

–  ვა, სამივეს ეკა ჰქვია?

–  არა, ეკა ერთს ჰქვია, ხოლო დანარჩენი ორი დაინტერესდა მერსედესიდან ვინ ეძახდა მათ მეგობარს.

ჩემმა მეზობელმა საბოლოოდ ირწმუნა გოლდბერგის ფორმულა.

–  გთხოვ რა, დამეხმარე იმ გოგოს გაჟიმვაში.

–  კარგი, ვეცდები. ოღონდ უნდა გამიგო მისი მონაცემები. განსაკუთრებით მაინტერესებს არის თუ არა ის რომელიმე პოლიტიკური პარტიის წევრი.

–  ეგ რა შუაშია?

– შუაში კი არა, თავშია. თუ შალვას პარტიის წევრია, საქმე რთულად იქნება.

–   რატომ?

–  იმიტომ, რომ შალვა მსუბუქი ყოფაქცევის ქალებს პარტიაში არ იღებს, ან თუ რამე გაიგო ამის შესახებ, პარტიიდან რიცხავს.

–  მინდა რა ამ გოგოს გაჟიმვა.

–  მეც მინდა.

–   შენ რა გინდა კაცო?

–  შენ რომ გაჟიმო. ამიტომაც მინდა დაგეხმარო. გაიგე რაც გითხარი. მომისმინე, შენ რომ მაგ ქალთან ერთად რესტორნიდან გამოდიხარ, მათხოვარ ბავშვებს ფულს რატომ არ ჩუქნი?

– შენ საიდან იცი?

– ის გოგო ხომ ხედავს, რომ შენ სიძუნწეს იჩენ. ხოდა, იცოდე, რომ ქალებს ეს არ მოწონთ. აუცილებლად დაეხმარე გაჭირვებულ ბავშვებს, უფრო მეტიც, რესტორანში სუფრაზე ბევრი საკვები გრჩებათ, რომელსაც ვეღარ ერევით. ნუ შეგრცხვება, პარკში ჩაალაგე და ბავშვებს დაურიგე. დამიჯერე, შენ იმ გოგოს თვალში ძალიან ამაღლდები.

– დღესვე გავაკეთებ ამას, ოღონდ იმ გოგოს გული მოვიგო.

– შენ რომ სახლიდან გამოდიხარ და ნაგავს ყრი, დაგინახავს რამდენი უპატრონო ძაღლია? იმათაც დაუყარე რამე საჭმელი. შენ ხომ ამით არაფერს არ აგებ. ქუჩაში მათხოვარს თუ დაინახავ, მანქანა გააჩერე და ხურდა ფული ჩაუყარე. მოიკითხე შენი კლასელები, მეგობრები, იქნებ მათ დახმარება სჭირდებათ. შენ ხომ ბევრი ფული გაქვს, ამით ხომ არაფერი დაგაკლდება. ცოტა ხანში შენ სულ სხვა ადამიანი გახდები და ამას ის შენი საოცნებო გოგო აუცილებლად შეამჩნევს.

–        ყველაფერს გავაკეთებ, ოღონდ იმ გოგოს ….

გაგრძელება

ავტორი: მერაბ ვეკუა

იობა ისაკაძის გახსენება

აკაკი წერეთელი 1913 წელს გაზეთ „თემში’’ წერდა: „ ჩემს ხანგრძლივ სიცოცხლეში  ბევრი სიმწარე გამომიცდია, ერთი ორად მეტი სიტკბოზე, მაგრამ გამომიცდია ნეტარი წამებიც და ოთხი მათგანი მომაქვს აქ, რომ მკითხველებს გავუზიარო:

აკაკი წერეთლის მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში

ერთხელ ლაპარაკი ჩამოვარდა ქართულ პურებზევ და მე წამცდა, რომ ყოველგვარ ქართულ პურს თორნის ლავაში მირჩევნია-მეთქი. მსმენელთა რიცხვში ერია იობა ისაკაძეც, სულ უბრალო კაცი, ტფილისში ხაბაზად მყოფი. მეორე დღეს მოვიდა ის იობა ისაკაძე და რაღაცა გამოხვეული ქაღალდში მოიტანა და მომაჩეჩა ხელში, ღიმილით,  ეს ჩემი ნაწარმოებია და მიტომ გიბედავო!..რადგანაც ამგვარი შემთხვევა ბევრია ხოლმე, რომ თავისი ნაწარმოები მოაქვსთ  ჩემთან, მე ისიც ნაწერები მეგონა, ჩამოვართვი და გავისტუმრე. მოცლის დროს, როცა გავხსენი ქაღალდი, რომ ნაწერები ამომელაგებინა, ვნახე, რომ შიგ ათიოდე თორნის ლავაში იყო ჩაწყობილი!.. ბევრი საჩუქარი მიმიღია საზოგადოებისგან…ბევრჯერ  მათ  რიცხვში ძვირფასიც. ჩემი ტაბი იმათ ღირსადაც არ მიმიჩნევია, მაგრამ არც ერთი მათგანი ისე ძვირფასი არ ყოფილა, როგორც იობას პურები(„ოთხი შემთხვევა“).

იობა ისაკაძე,  რომელსაც  ასე გულთბილად იგონებს აკაკი, რაჭველი ხაბაზი გახლდათ. იგი 1872 წლის 1 ოქტომბერს დაბადებულა რაჭის მაზრის სოფელ მუხლში. იობას ძმებს სახაბაზო ჰქონდათ  თბილისში და იობაც აქ ჩამოუყვანიათ. იგი პიროვნული თვისებების გამო რაჭველ მეპურეებს უსტაბაშად აურჩევიათ. 1912 წელს იობა ისაკაძემ ითავა აკაკის მოგზაურობის მოწყობა  რაჭა-ლეჩხუმში. უცხო სანახაობას წარმოადგენდა 17 ივლისს ტფილისში,,ედემის ბაღი“,- წერს ლადო ბზვანელი.  უზარმაზარ ვერხვის ქვეშ, ქართულ სუფრის გარშემო,თავი მოეტარათტფილისში მცხოვრებ რაჭველ-ლეჩხუმლებს და ყველა ღრმა სიყვარულითა და გულწრფელიარფრთოვანებით უმასპინძლდებოდა  მხცოვან მგოსანს  აკაკის,  რომელსაც განზრახული ფქონდა  რაჭა-ლეჩხუმის შემოვლა. სწორედ ამ  მოგზაურობის  დროს  გაიმართა  ის  მშვენიერი  ლხინი.  თამადამ,  გაზეთ „თემის“  რედაქტორმა გიგო დიასამიძემ პირველი ჭიქით აკაკის სადღეგრძელო შესვა.   შემდგომ სიტყვა წარმოთქვა იობა ისაკაძემ.

,, ჩვენო ძვირფასო და დიდებულო მგოსანო, ბატონო აკაკი!

მთელი თბილისის რაჭველები, დიდი და პატარა, საერთო აღტაცებით მოგიძღვნით უგულითადეს სალამს და ღმერთსა ვსთხოვთ დიდხანს გაგრძელებულიყოს თქვენი ბედნიერი სოცოცხლე, თქვენი ჯანმრთელობა და ბასრი კალმის მუშაობა საქართველოს და კერძოდ ჩვენი მივიწყებული კუნჭულის კეთილდღეობისა და ზნეობის ასამაღლებლად, ნიშნად გულითადის პატივისცემისა და თაყვანოსცემისა მოგიძღვნით ოქროს კალამს. დღეს უაღრესად ბედნიერად ვრაცხთ ჩვენს თავს, რომ აღასრულეთ ჩვენი  დიდი  ხნის  სურვილი და ინებეთ დასავლეთ საქართველოს ერთი, ბუნებით შემკულ ნაწილ რაჭა-ლეჩხუმის მიდამოებში მოგზაურობა და ჩვენი მოძმეების და თქვენი საყვარელი სამშობლოს შვილების პირისპირ ნახვით გახარება და გაბედნიერება. დარწმუნებული ვართ, როგორც ჩვენ, აქაურები, გაცილების დროს აღტაცებულნი ვართ, ისე ქუთაისში მყოფნი ჩვენი თანამოძმენი, რაჭა-ლეჩხუმის ყოველნი მცხოვრებნი წოდებისა, სქესისა და მდგომარეობის განურჩევლად მოგევლიან და შეჰნატრიან იმ წამს, როდესაც,გახდებიან ბედნიერნი თქვენი პირისპირ ხილვისაა, თქვენს გაბადრულს და მადლიან სახეს ერთის წამით მაინც გადაავლონ თვალი თავის სიცოცხლეში. ჩვენ, თბილისში მყოფი რაჭველები, სულითა და გულით ვუერთდებით ჩვენ თანამოძმე ქუთათურების და მთელი რაჭა-ლეჩხუმის აღტაცებულ ეროვნულ გულის  ჩქეფას და სიხარულს ვიზიარებთ“.

იობა ისაკაძემ  დიდ  პოეტს  ოქროს  კალამი მიართვა  წარწერით:  დიდებულ  მგოსანს აკაკის  მის  მოსიყვარულე  თბილისში  მცხოვრებ რაჭველებისაგან  ჩშიბ წ. რაჭა-ლეჩხუმში მოგზაურობის  სახსოვრად“. ამ მოგზაურობის დროს აკაკის თან ახლდნენ: გრიგოლ დიასამიძე, სოსიკო მერკვილაძე, მოგზაურობის მომწყობი კომიტეტის თავჯდომარე   იობა ისაკაძე, კოტე   აბდუშელიშვილი, აკაკის  ძმისწული  ვასილ წერეთელი, მხატვარი  კოტე ქავთარაძე. ქუთაისში მათ შეუერთდნენ   პედაგოგები ვასილ პეტრიაშვილი და სამსონ  დათეშიძე,  იაკობ ვარაზაშვილი, გაზეთ ,,კოლხიდას“ რედაქტორი მიხეილ ჯაფარიძე,  კორესპონდენტი ლადო  ნაცვლიშვილი (ბზვანელი) და კინოოპერატორი ვასილ ამაშუკელი.

1913 წლის 25 მაისს იობა ისაკაძე ტრაგიკულად დაიღუპა-თონეში მუშაობის დროს დაეცა ანთებული ლამფა და წამებით გარდაიცვალა.

კინო ისტორიამ შემოგვინახა აკაკის ცოცხალი სახე, ეს ვასილ ამაშუკელის ღვაწლთან ერთად იობა ისაკაძის დამსახურებაა.

ავტორი: ლეილა ნანიტაშვილი

 

მიშა, ქარი და მარშრუტკის მძღოლი

ჩემ სახლთან ახლოს, მეგობართან ერთად ბაღში ვსეირნობდი. უცნობი მამაკაცი მომიახლოვდა, ჟერარ ფილიპს ჰგავდა.

– ბოდიში, თქვენი ძაღლი რატომ ჰყეფს ასე, მაგალითად?

ჟერარ ფილიპი სადღაც გაქრა.

ჩემს მეგობარს დღეს 4:1 მოუგე ჭადრაკში და გაბრაზებულია. ვისაც ძაღლი ჰყავს, ის გამიგებს. ვერ ვიტან, როდესაც ჩვენ საყვარელ შინაურ ცხოველს ასე მოიხსენიებენ. ყველაზე მეტად ალბათ, ბრიჯიტ ბარდო გამიგებს, რასაკვირველია. უცნობს აღარაფერი უთქვამს, ჩვენ კი გზა გავაგრძელეთ. იქვე ახლოს ბავშვები თამაშობდნენ. ენერგიას ხარჯავდნენ. ჩვენს დანახვაზე გაჩერდნენ. ერთი ბავშვი შემეკითხა:

– ბიძია, რა ჰქვია თქვენ ძაღლს?

– ნუგზარი – გაბრაზებულმა ვუპასუხე და გავაგრძელე გზა.

ათიოდე ნაბიჯის შემდეგ, უკან მოვიხედე. ბავშვები გაოგნებული და უაზრო თვალებით გვიყურებდნენ.

იქვე ახლოს თონე იყო. გადავწყვიტე ლავაშის შეძენა. გამყიდველი, გამხდარი, კვირცხლი, ახალგაზრდა, დაახლოებით 25-47 წლის მამაკაცი შემომეგება.

– რამდენი პური მოგართვათ?

– ცხელია თქვენი ლავაში?

– კი, ეხლა ამოვიღე, ხელს დაგწვავთ.

– რა ვქნა, გავრისკო, ჩავილაპარაკე მე.

– ეჰ, სხვა გზა მაინც არ მაქვს, ვრისკავ და ერთი პური მომეცით.

გაოგნებულმა მეპურემ პური გამომიწოდა. სახლში რომ დავბრუნდით, უკვე ბნელოდა.

რამოდენიმე დღის შემდეგ, მე და ჩემს მეგობარს ის უცნობი კაცი შეგვხვდა ჟერარ ფილიპს რომ……

– ბოდიში, თუ შეიძლება მითხარით, თქვენი ძაღლი როგორ თამაშობს ჭადრაკს? ასე ვთქვათ.

– ხომ გაგიგონიათ, რომ ძაღლებს რაღაცეებს ასწავლიან.

– კი კაცო, კინოც მაქვს ნანახი, რასაკვირველია.

– ხოდა, ახალი კურსები გახსნეს და ძაღლებს ნარდს და ჭადრაკს ასწავლიან. მე ჭადრაკზე შევიყვანე. სამ თვეში ისწავლა, მაგრამ ჯერჯერობით ვერ მიგებს. გუშინ 3:2 მოვუგე.

– ხო, გასაგებია, არ ვიცოდი, ნამდვილად.

მალე თონეც გამოჩნდა.

– რისკ ბლაგოროდნეე დელო, ამ შეძახილით შემომეგება მეპურე.

– ის ამბავი ახლობლებს მოვუყევი და მითხრეს, რომ გამაშაყირეთ. მეც მიყვარს ხუმრობა, მაგრამ ესეთი თქვენ რომ თქვით, არ გამიგონია.

– ჩემო კარგო, ხომ იცი, ხუმრობა წამალია. ეს თუ გადაგვარჩენს ამ ძნელბედობის ჟამს. როგორც დიდმა შოთა რუსთაველმა თქვა: კარგი შოთის პური ისე შემოგეჭმება, რომ ყველის მიყოლებაც კი დაგავიწყდება.

– კი გამიგია – მიპასუხა მან.

– კარგით, ორი პური მომეცით.

– არ გავრისკოთ? – ნიშნისმოგებით მითხრა მან.

– რისკ ბლაგოროდნეე დელო – ვუპასუხე მე.

რა იცოდა მეპურემ, რომ ხუმრობა ექიმმა სამკურნალოდ გამომიწერა.

ისევ სიბნელემ დაისადგურა. მზემ რამოდენიმე საათით მიგვატოვა. სადარბაზოში შევედით და ინტუიციით მივემართებოდით მაღლა. უცებ ქვემოდან სიმღერის ხმა შემომესმა:

არც გაზი და არც წყალი,

ჰარი ჰარალეო

არც შუქი და არც პური,

ჰარი ჰარალეო.

გავგიჟდები, გავგიჟდები,

ჰარი ჰარალეო.

მღეროდა მეზობელი.

არ არსებობს შიშზე უფრო ძლიერი განცდა, რადგან მას პირველ რიგში წყობიდან გამოჰყავს გონება, ხოლო შემდეგ გული და აზროვნება. იმ დროს უიმედობა ბატონობდა და ადამიანები იმ გემს დაემსგავსნენ, რომელსაც ღუზა ჰქონდა დაკარგული. სადაც იმედი კვდება, იქ სიცარიელე ისადგურებს.

„ვარდების რევოლუციის” შემდეგ ხალხს იმედი დაუბრუნდა. პრეზიდენტად მიშა ავირჩიეთ. ყოველივე ახალი მიმზიდველი და საინტერესო გახდა. დიდი პოლიტიკური და ეკონომიკური ძვრები ხდებოდა. ხალხს დაუბრუნდა შუქი და გაზი. სიტყვა „სეკვესტრი” დავიწყებას მიეცა. ვინც მუშაობდა, ხელფასებს აღარ უგვიანებდნენ და არც უყინავდნენ.

გარეთ რომ გამოვედი, ძლიერი ქარი იყო. რის ვაი-ვაგლახით მივაღწიე „მარშრუტკის” ბოლო გაჩერებას. ბედად, მძღოლის გვერდზე თავისუფალი ადგილი იყო. კარები გავაღე და მოხურვას შევეცადე. მესამე ცდაზე კარები დამემორჩილა. ჩემთვის ჩავილაპარაკე – ნეტავ, მიშამ იცის, რომ ასეთი ქარია.

– რა თქვი? – შემეკითხა მძღოლი.

– არაფერი

– მაიცა, მაიცა, მიშამ რომ გაიგოს ასეთი ქარია, რას იზამს რო?

– გააჩერებს.

– მაიცა, როგორ გააჩერებს?

– იცი რას გეტყვი, დაგავიწყდა შუქი რომ არ იყო, გაზი რომ არ იყო, არაფერი რომ არ იყო. ხალხი „პაკრიშკებს” რომ წვავდა, გზას რომ კეტავდა, ჰა?

– მაგას რა დამავიწყებს კაცო.

– ჰოდა, მიშა რომ მოვიდა, წავიდა, წამოვიდა, დარეკა, გადმორეკა, შუქიც არის და გაზიც მოვიდა. ეგრეა?

– ეგრეა ძმაო, სტადიონებიც გააკეთა, გზებიც გააკეთა, ბავშვები ბურთს თამაშობენ, პლანს აღარ ეწევიან. მაგრამ ქარი როგორ უნდა გააჩეროს?

– იცი რას გეტყვი, მარშრუტკების ბოლო გაჩერებაზე ბიჭები რას ლაპარაკობთ, გინდა გითხრა?

– აბა მიდი.

– პაკრიშკაზე, ზეთზე, ტორმუზზე და აბაროტზე. ეგრეა?

– ვა, შენ საიდან იცი კაცო?

– ჰოდა, არც ტელევიზორს უყურებ და არც გაზეთს კითხულობ. ცხოვრება წინ მიდის ძმაო.

– აბა სადა მცალია, სულ ვმუშაობ კაცო, მაგრამ მიშამ ქარი როგორ უნდა გააჩეროს?

– მომისმინე, ერთი ანეკდოტი უნდა გითხრა.

– აბა მიდი

– მეგრელი ექიმთან მივიდა და ეუბნება, სამსახურიდან სახლში რომ მივედი, შესასვლელში ვიღაცის მაიორის ფორმა იყო ჩამოკიდებული. ოთახიდან ცოლი გამოვიდა. მეგრელი ეკითხება, ვინ არის ჩვენთან სტუმრადო. – შენი საქმე არ არის, წადი კუხნაში და კოფე დალიეო, უპასუხა ცოლმა. მეორე დღეს რომ მივიდა, ვიღაც პოლკოვნიკის ფორმა ეკიდა. ცოლი ისევ ეუბნება ქმარს, წადი შენ კუხნაში კოფე დალიეო. მესამე დღეს რომ მივიდა, ვიღაც მარიაკის ფორმა დაინახა. ცოლი ოთახიდან გამოვიდა და ქმარი ისევ კუხნაში გააგზავნა კოფეს დასალევად. ექიმი გაბრაზებული წამოხტა ფეხზე და დაიღრიალა: – ჩემგან რა გინდათო. – კი მაგრამ, პატივცემულო ექიმო, ამდენი კოფე არ მაწყენს მე?

– ჰა, ჰა, ჰა, ჰა, ეს რა თქვა კაცო. ეგ ანეკდოტი არ გამიგია. კოფე დალიეო. ბიჭებს უნდა მოვუყვე, მაგრად იკაიფებენ. აბა მითხარი, მიშა ჩქარა რატომ დადის – მკითხა მძღოლმა.

– იმიტომ, რომ ბევრი საქმე აქვს გასაკეთებელი, უნდა რომ მოასწროს. შენ რომ გეჩქარება, ხომ ჩქარა მიდიხარ?

– ეგრეა ძმაო. მაგრამ ქარი როგორ უნდა გააჩეროს მიშამ?

– მომისმინე, გაგიგონია მიწისძვრა რა არის?

– კი კაცო.

– ცუნამი იცი რა არის?

– არა კაცო.

– ტი ნა მორე ბილ?

– და.

– ვერბლუდ ვიდელ? ვერბლუდ.

– ვერბლუდს რა უნდა კაცო ზღვაზე?

– კარგი, ტალღები იცი რა არის?

– კი კაცო.

– ჰოდა, ასმეტრიანი ტალღები რომ მოდის, ეგ არის ცუნამი. ხომ ნახე იაპონიაში რა მოხდა?

– ჰო ვიცი.

– საიდან იცი, ბოლო გაჩერებაზე გითხრეს?

– არა კაცო, ბიძაშვილმა მითხრა. ხო მაგრამ მიშამ ქარი როგორ უნდა გააჩეროს, ეს ვერ გამიგია.

– გუშინ ჩემ გვერდით კაცი რომ იჯდა, ნახევარი საათი მელაპარაკებოდა.

– ვინა კაცო, მალიარი ვალიკო?

– იცნობ?

– მაგას ვინ არ იცნობს, მიპასუხა მძღოლმა.

– ჰოდა, შექსპირზე მელაპარაკებოდა. შენ იცი ვინ იყო შექსპირი?

– კი კაცო, გამლეტი დაწერა, ბიტ ილი ნე ბიტ.

– ეგ ვინ გითხრა? ბიჭებმა?

– არა კაცო, შვილმა მითხრა.

– ერთი კვირის წინ რომ ვიღაცა მელაპარაკებოდა ბეთხოვენზე, ის ვინ იყო?

– ვინა კაცო, ელექტრიკი ვალერა?

– იცნობ?

– მაგას მთელი უბანი იცნობს.

– იმიტომაც არ მიყვარს უკანა სალონში ჯდომა. ყოველთვის ვიღაც ნაცნობი მომიჯდება და ტვინს მიბურღავს. ბეთხოვენი იცი ვინ იყო?

– კი კაცო, დევატაია სიმფონია.

– ეგეც ბოლო გაჩერებაზე გითხრეს.

– არა კაცო, იქ ხომ იცი რაზეც ვლაპარაკობთ.

– აბა საიდან იცი?

– მეზობელი ბავშვი 24 საათი უკრავს, ბეთხოვენა შევარქვით. კიდევ კარგი სახლში არა ვარ.

– შენი მეზობელი ფორტეპიანოზე დადის?

– არა კაცო პიანინოზე. მაგრამ მიშამ ქარი როგორ უნდა გააჩეროს ტეხნიჩესკი, ვერ გამიგია.

– ერთი ეგ მითხარი ძმაო, შენ არჩევნებზე რატომ არ დადიხარ? – შევეკითხე მძღოლს.

– შენ საიდან იცი კაცო?

– იცი, რომ ახალი ზაკონი გამოვიდა. ვინც არჩევნებზე არ წავა, შტრაფი 10 ლარია. გადაიხდი?

– არა კაცო. რატომ უნდა გადავიხადო? 10 ლარი ერთი აბაროტია. წავალ კაცო და ვისაც მეტყვი, იმას მივცემ.

– რას მისცემ?

– ხმას მივცემ, აბა შენ რა იფიქრე?

– არაფერი, ვუპასუხე მე.

საუბრით ისე გავერთეთ, რომ ვერც კი შევამჩნიე როგორ მიუახლოვდი სამსახურს. ისეთი შთაბეჭდილება შემექმნა, თითქოს მანქანაში ჩვენს გარდა არავინ იყო. უკან მოვიხედე. მანქანის

სალონი ხალხით იყო გავსებული და ყველა სულგანაბული გვისმენდა. ერთ მგზავრს პირზე ხელი ჰქონდა აფარებული და სიცილს იკავებდა.

– მაინც ვერ გავიგე მიშამ ქარი როგორ უნდა გააჩეროს.

მანქანა გავაჩერებინე და გადმოვედი.

– მისმინე, გინდა გითხრა სკოლაში რომელი საგანი გიყვარდა?

– აბა გამოიცანი.

– ფიზკულტურა.

– ვა, საიდან იცი კაცო.- აი, მე უბრალო კაცმა რამდენი რამე ვიცი, მიშა პრეზიდენტია და მაგან არ იცის ქარი როგორ გააჩეროს?

ამასობაში შევამჩნიე, რომ ქარი ისე ძლიერად აღარ ქროდა.

– ნახე ქარი აღარა ქრის ისე მაგრად.

– ვა, მართალი ხარ, ვერც კი დავინახე.

– ჰოდა მიშამ გაიგო და გააჩერა.

– ვა, როგორ გააჩერა კაცო.

კარი მივაჯახუნე და მივაყოლე, – წადი რა კოფე დალიე.

ავტორი: მერაბ ვეკუა

გამოფენა გამოფენისათვის?!

იონა  მეუნარგია მონოგრაფიაში „ ცხოვრება და პოეზია ნიკოლოზ ბარათაშვილისა’’ წერდა:

,,…საუკეთესო კაცები საქართველოსი, ის კაცები, რომელთა საზოგადოებას მართლა  შეეძლო მიეცა რაიმე ბარათაშვილისათვის, რუსეთში იყვნენ გადაგზავნილები.  გრიგოლ ორბელიანი, გიორგი ერისთავი, ალექსანდრე ჭავჭავაძე, დიმიტრი ყიფიანი, სოლომონ დოდაშვილი, ალექსანდრე ორბელიანი, ელიზბარ ერისთავი ამ დროს რუსეთში ნანობდნენ იმ ფარულ საზოგადოებაში მონაწილეობას, რომელიც დაწესდა თბილისში 1829  წელს. ეს კაცები წარმოადგენდნენ ჩვენს საზოგადოებაში სამწერლო ელემენტს და ამ ელემენტის უმყოფლობა საგრძნობელი იყო ჩვენი ერისათვის“.

ქართველი მწერლების ბიოგრაფი საქართველოში „სამწერლო ელემენტის უმყოფლობას“ აღნიშნავს, მაგრამ მათ გარდა თვალუწვდენელ სივრცეში მრავალი, სამშობლოს სიყვარულით გულანთებული ქართველი იყო გაძევებული. ყველას როდი გაუმართლა: გადასახლებიდან დაბრუნდნენ სოლომონ რაზმაძე და სოლომონ დოდაშვილი.

სწორედ საქართველოს ამ საუკეთესო კაცების ფოტოსურათები, პორტრეტები, ფოტორეპროდუქციები, მათი ცხოვრების ამსახველი დოკუმენტური მასალა, ეპისტოლარული მემკვიდრეობა, მემორიალური ნივთები,რომლებსაც  კვალიფიციურად შედგენილი ანოტაციები ახლდა და მეგზურობას უწევდა მნახველს, გამოფინა გიორგი ლეონიძის სახელობის ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმმა.

ექსპოზიცია ოთხ დარბაზში იყო გამოფენილი. აქ ნახავდით ქართლ-კახეთის მეფის ერეკლე II-ს, მისი მეუღლის – დარეჯან დედოფლის,უკანასკნელი მეფის გიორგი  XIII-სა და მისი მეუღლის -მარიამ ციციშვილის, დავით, იოანე, ფარნაოზ, ოქროპირ, თამარ და ერეკლეს საყვარელი ქალიშვილის–თეკლე ბატონიშვილის, შეთქმულებაში მონაწილეობისათვის ორენბურგსა და კალუგაში გადასახალებული მისი ვაჟების –ალექსანდრეს, დიმიტრისა და ვახტანგ ორბელიანების პორტრეტებსა თუ რეპრედუქციებს.

თვალსაჩინო ადგილი ეწირათ შეთქმულების ერთ-ერთი მოთავის–ელიზბარ ერისთავისა და მისი მეუღლის-ქეთევან შალვას ასულ ერისთავის ფოტოებს. ექსპოზიციის მეოთხე დარბაზში ეკიდა ფერწერული ტილოები:სენატორ გიორგი იესეს ძე ერისთავისა(მხ. მეზენცევისა), ალექსანდრე ჭავჭავაძისა (მხ. უჩა ჯაფარიძე) და გრიგოლ ორბელიანისა (მხ. პიოტრ კოლჩინ).

ჩემთვის სასიამოვნო მოულოდნელობა აღმოჩნდა ანასტასია ბატონიშვილის ვაჟის, არხანგელსკში გადასახლებული გიორგი ერისთავის (ატამანი) და ვიატკაში გადასახლებული იოსებ მამაცაშვილის ფოტოების ხილვა.

ექსპოზიციას განსაკუთრებულ ხიბლს ჰმატებდა მემორიალური ნივთები: ალექსანდრე ჭავჭავაძის პაჟთა კორპუსის დასრულების სამკერდე ნიშანი-„მალტის ჯვარი’’, „ჭავჭავაძეების ოჯახური რელიკვია-მუსიკალური ყუთი ნოჟეგოროდის მარშით; ალექსანდრე ორბელიანის მიერ მეუღლისათვის ორენბურგიდან ჩამოტანილი ღვთისმშობლის ხატი, ნინო ჭავჭავაძის მედალიონი, მანანა ორბელიანის ფერადი ქვებით, შემკული მინიატურული ქოლგა.

ექსპოზიცია ერთგვარ სამხატვრო სალონსაც წარმოადგენდა, რადგან აქ თავმოყრილი იყო როგორც ქართველ, ისე უცხოელ მხატვართა ნამუშევრების ორიგინალები: ქეთევან მაღალაშვილის ალექსანდრე ორბელიანის პორტრეტი, უჩა ჯაფარიძის  ალექსანდრე ჭავჭავაძე, ალექსანდრე ბერიძის დიმიტრი ყიფიანი, პიოტრ კოლჩინის გარსევან ჭავჭავაძე, გრიგოლ ორბელიანი; გიორგი კორადინის თეკლე ბატომიშვილი, ვახტანგ დიმიტრის ძე ორბელიანი; ანდრეი მორგუნოვის ოქროპირ ბატონიშვილი, ვახტანგ ორბელიანი; მეზენცევის ტილო- სენატორი გიორგი იესე ძე ერისთავი, ელენ ფრანკენის დავით ალექსანდრეს ძე ჭავჭავაძე; ლევ ანფიმოვის-„ალექსანდრ  გრიბოედოვი ქართულ საზოგადოებაში’ და სხვა.

გამოფენა დაიხურა.

ექსპონატებმა თავთავიანთ სამყოფელს მიაშურეს. ბარაქალა, რომ კარგად ახსოვთ დიდი ილიას ანდერძი: ,,ერის პირქვე დამხობა, გათახსირება, გაწყალება იქიდამ დაიწყება, როცა იგი თავისს ისტორიას ივიწყებს, როცა მას ხსოვნა ეკარგება თავისის წარსულისა, თავისის ყოფილის ცხივრებისა, დავიწყება ისტორიისა, თავისი წარსულისა და ყოფილის ცხოვრების აღმოფხვრა ხსოვნისაგან-მომასწავლებელია ერის სულით და ხორცით მოშლისა, დარღვევისა და მთლად წაწყმედისაცა. წარსული-მკვიდრი საძირკველია აწმყოსი, როგორც აწმყო-მომავლისა. ეს სამი სხვადასხვა ხანა, სხვადასხვა ჟამი ერის ცხოვრებისა ისეა ერთმანეთზედ გადაბმული, რომ ერთი უმეოროდ წარმოუდგენელი, გაუგებარი და გამოუცნობია“.

***

ჩვენისთანა ბედნიერი

განა არის სადმე ერი?!

P.S  თუ ოდესმე კვლავ განმეორდება ეს გამოფენა.

ავტორი: ლეილა ნანიტაშვილი

 

უცნაური მკითხველი, შოთა რუსთაველი და სოსო

ზაფხულის დღეები იდგა. ჩემს კაბინეტში რაღაცას ვსაქმიანობდი. უცბად, კარი გაიღო, ვიღაც კაცმა შემოიხედა და მორიდებით მთხოვა ტელეფონით ესარგებლა. „ცისფერი მთები“ გამახსენდა. ძალიან ჰგავდა იმ პერსონაჟს, ბზარებს რომ ათვალიერებდა. როდესაც ტელეფონზე საუბარი დაასრულა, რაღაც კითხვებზე ვუპასუხე, რომლებიც ბიბლიოთეკას და წიგნებს შეეხებოდა. როგორც ჩანს, ძალიან მოვეწონე და სახელი მკითხა.

–    მერაბი, ვუპასუხე, მაგრამ თქვენ გრიშა დამიძახეთ.

უცნობმა ორი ნაბიჯით უკან დაიხია, ხელები მაღლა ასწია და შესძახა:

–        გრიშა რატომ კაცო, გრიშა რატომ?

–        ისე, უბრალოდ მოკლე სახელია და ადვილად დაიმახსოვრებთ მეთქი.

ცოტა რომ დამშვიდდა, ჩემი გვარით დაინტერესდა.

–        ჩემს გვარს კატეგორიულად არ გეტყვით, ვინაიდან ვერავინ იმახსოვრებს, ვუპასუხე მე.

–        მაინც რა გვარის ბრძანდებით? დაინტერესდა უცნობი.

–        ვეკუა, ვუპასუხე მე.

–        რას ამბობთ კაცო, რას, ვეკუა ცნობილი გვარია, ახლა უკვე სამი ნაბიჯით დაიხია უკან და ისევ ხელების ქნევა დაიწყო.

–        ამ გვარს მსოფლიო იცნობს: ილია ვეკუა, ნიკო ვეკუა, ნუკრი კაკილაშვილი.

უკანასკნელი გვარის ჩემს გვართან მსგავსებაში ეჭვი შევიტანე და პირდაპირ მივახალე:

–        თქვენ შოთა რუსთაველს ხომ არ იცნობდით?

–        შოთა ჩემი მეგობარი იყო, მიპასუხა უცნობმა.

–        ილია ჭავჭავაძესაც ხომ არ იცნობდით? დავინტერესდი მე.

–        კი კაცო, ილიასაც ვიცნობდი, მაგრამ შოთა რუსთაველი უფრო ახლო მეგობარი იყო.

არ ვიცი კიდევ რამდენ საერთო ნაცნობს გავიხსენებდით, ეროვნული ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელი, ბორის გაგუა რომ არ შემოსულიყო.

–        ბატონო ბორის, გთხოვთ გაიცნოთ ჩვენი ბიბლიოთეკის მკითხველი, რომელიც პირადად იცნობდა შოთა რუსთაველს.

უცნობს სახეზე სიამაყის გრძნობა დაეუფლა და წელში გაიმართა.

–        სასიამოვნოა, თქვა ბორის გაგუამ და არაფერი შეიმჩნია.

მეორე დღეს საერთო კრებაზე ბორის გაგუა აღშფოთებული ლაპარაკობდა იმ მკითხველებზე, რომლებიც ბასრი საგნებით აზიანებდნენ სახელმწიფო ქონებას. აქვე დასძინა:

–        ჩვენ ისეთი მკითხველებიც გვყავს, რომლებიც შოთა რუსთაველს იცნობდნენ, მაგრამ წიგნებს არ აზიანებენო.

ვერავინ ვერაფერი გაიგო, არც არავის გაუცინია. მარტო მე ვიცოდი რაში იყო საქმე.

რამდენიმე თვის შემდეგ, უცნაურმა მკითხველმა კვლავ შემოაღო ჩემი ოთახის კარები.

–        აფხაზეთში ვიყავი ქართულ–აფხაზური კონფლიქტის მოსაგვარებლად. ხალხსაც შევხვდი და მთავრობასაც. ყველა დავითანხმე შერიგებაზე, მაგრამ მითხრეს პუტინი არ გვიშვებსო.

–        საქმე სანახევროდ მოგიგვარებიათ. ახლა რას აპირებთ? შევეკითხე მე.

–        პუტინი უნდა ვნახო, მიპასუხა მან.

–        ვიზა რომ არ გაქვთ, როგორ უნდა ჩახვიდეთ რუსეთში?

–        მე ვიზა არ მჭირდება, ისე ვნახავო.

–        მინდა გადმოგცეთ ჩემი ნაშრომის, „ომი და მშვიდობის“, ერთი ეგზემპლარი.

 

ეგზემპლარის ხსენებაზე „ცისფერი მთები“ გამახსენდა.

….. ეჰ ჩემო სოსო, ამ კაცს არცერთი ეგზემპლარი არ დაუკარგავს, შენ კი… ხომ გითხრა ვაჟა ზაზაევიჩმა, ერთი სათაური დატოვეო.

–        ბოლოს და ბოლოს ორ სათაურს შუაზე გავყოფდი და ორი რომანი გამოგივიდოდა. ეს ვერ მოიფიქრე სოსო?

–        მთელი საქართველო მიხვდა, რომ ოთარ ზედგენიძე აფერისტი იყო, შენ კი… ბატონ ვასოს მაინც რატომ არ ჰკითხე, გამოცდილი კაცია. სხვა თუ არაფერი, ტანკისტი იყო ომამდე.

–        მწერალი გინდა გახდე და ის ვერ დაადგინე შუქრი რატომ არ კითხულობდა შენ „ცისფერ მთებს“, ან შენი თანამშრომლები ჭადრაკს რომ თამაშობენ, არ იცი, რომ მათი თამაშის მანერა ჭადრაკის შეურაცხყოფაა?

–        იცი თუ არა სოსო, რომ ოცი ქართველიდან ჭადრაკის თამაში არც ერთმა არ იცის (სვლების ცოდნას არ ვგულისხმობ). თუ იცი რატომ? თუ ამ კითხვას უპასუხებ, მწერალი მაშინ გახდები.

–        ჩემო სოსო, ნამდვილი მწერალი ის არის, ვინც უფრო ნათლად, ცხადად ხედავს, ვიდრე ჩვეულებრივი ადამიანი. ჭეშმარიტი მწერალი ის არის, ვინც დღეში ერთხელ 7 წუთით მაინც უფრო მაღლა დგას თავისი აზროვნებით, რიგით ადამიანზე.

–        ჩემო სოსო, მწერალმა ბევრი უნდა წეროს, მაგრამ არ უნდა იჩქაროს, შენ კი სულ ჩქარობ და ბრაზობ. ვაჟა ზაზაევიჩს რომ ეკამათები, არ იცი, რომ დუმილი ყველაზე სასტიკი შეპასუხებაა? მწერლობას მოკიდე ხელი და ვერ ხვდები გივი რატომ არ ჩამოდის მივლინებიდან? იმიტომ, ჩემო სოსო, რომ ცუდ საზოგადოებაში ყოფნას მარტოობა სჯობია.

უცნაური მკითხველის ნაშრომი წავიკითხე. ძალიან ჭკვიანური აზრებია. ჩემს კოლეგა გიორგი კილაძეს ვთხოვე წაეკითხა, ლიტერატურა უყვარს, ერკვევა კიდეც, მაგრამ არ სცალია, ძალიან დაკავებულია. ისე რამდენჯერაც გამომართვა, იმდენჯერ დამიბრუნა. შემდეგ წაიღო და ისევ გადმომცა. ვერ წაიკითხა, ძალიან დაკავებულია. ისე სათაური მასაც მოსწონს – „ომი და მშვიდობა“.

რამოდენიმე წელი გავიდა. უცნაური მკითხველი აღარ გამოჩენილა. იქნებ მართლა შეაღწია პუტინთან და უკან აღარ გამოუშვეს.

– ეჰ ვალოდია, ვალოდია, არა ხარ მართალი. კაცი შენთან მოვიდა მშვიდობაზე სალაპარაკოდ, შენ კი… ვალოდია, არ გიყვარს შენ მშვიდობა. თავს კომფორტულად ვერ გრძნობ. ომი უფრო გიყვარს. სულ ტანკებითა და სხვადასხვა იარაღით ემუქრები მთელ სამყაროს.

ვიღაცამ მითხრა: რუსი, რომელიც არ სვამს, უფრო საშიშიაო.

–        მართალია ის კაცი, საშიში კაცი ხარ მთელი მსოფლიოსათვის, მაგრამ…

უცნაური მკითხველი მომენატრა. კარი რომ  შემოაღოს ძალიან გამიხარდება, გულში ჩავიკრავ და მოვეფერები.

იქნებ მართლაც იცნობდა შოთა რუსთაველს, ოღონდ სხვა ცხოვრებაში. არ ვიცი, არ ვიცი.

დღე ისე მიილია, რომ ვერც კარგ მუსიკას მოვუსმინე, ვერც კარგ სურათს შევავლე თვალი და ვერც რომელიმე ბრძნული ნათქვამი წავიკითხე.

გულს სევდა მომაწვა, თვალზე ცრემლი მომადგა.

ეჰ, სოსო, სოსო, სულ შენი ბრალია, ისევ ორი სათაური დატოვე არა?!

                                                                                                                                                                                                                                    ავტორი: მერაბ ვეკუა                

 

ბიბლიოთეკა, ბრიჯიტ ბარდო და რაიკომის მდივანი

ერთ მშვენიერ დღეს, საბჭოთა კავშირის ცენტრალურმა კომიტეტმა მინისტრთა საბჭოსთან ერთად „მშრომელთა კომუნისტური აღზრდის საქმეში ბიბლიოთეკების როლის ამაღლების მიზნით“, მიიღო ერთობლივი დადგენილება. ამ დადგენილებით შეიარაღებული გავემგზავრე სამეგრელოს ერთ–ერთ რაიონში.

ვინაიდან მეგრული არ ვიცოდი, მაქსიმალურად ვცილობდი მათი აქცენტით მელაპარაკა, თან ხშირად ვხმარობდი ისეთ დამხმარე სიტყვებს, როგორებიცაა:ნამდვილად, ასე ვთქვათ, რასაკვირველია და მაგალითად. ჩემმა ექსპერიმენტმა შედეგი გამოიღო, რაიონის ბიბლიოთეკარებმა თავისიანად ჩამთვალეს და მხარში ამომიდგნენ.

ყოველი სამუშაო დღე სუფრით მთავრდებოდა. მასპინძლებმა ხედავდნენ, რომ მე ღვინოს არ ვსვამდი, მაგრამ არაფერს იმჩნევდნენ. ბოლო სამუშაო დღეს სუფრას შემოუერთდა რაიკომის მდივანი იდეოლოგიის დარგში. მან მორიდებით მკითხა მიზეზი, რატომ არ ვსვამდი ღვინოს. ვინაიდან, სუფრა მხიარული იყო, შევეცადე რაიმე სახალისო მომეგონებინა და დავიწყე:

ისეთი უცნაური რამ შემეყარა, ვერავინ ვერაფერი დამიდგინა, არადა მოვიარე მოსკოვი, ლენინგრადი, კიევი და ოდესა.

რა უცნაურობაა ასეთიო? დაინტერესდა რაიკომის მდივანი.

ერთ ჭიქა ღვინოს რომ დავლევ, ბრიჯიტ ბარდოსნაირ ქალთან მინდება ინტიმური კავშირის დამყარება და ამიტომ ვერიდები სმას მეთქი.

ყველამ გაიგო ჩემი ხუმრობა და გულიანად გაიცინეს. არ იცინოდა მხოლოდ რაიკომის მდივანი. გამიკვირდა, ნუთუ ამ კაცს იუმორის გრძნობა არა აქვს მეთქი. ის იყო კუპატისკენ გავაპარე თვალი, რომ არაადამიანური ხარხარი შემომესმა, რომელიც სიცილში გადაიზარდა. რაიკომის მდივანი იცინოდა. რამდენიმე წუთის შემდეგ, შესაძლებელი გახდა რაღაც სიტყვების გარჩევა.

– ეს რა თქვა, ხა, ხა, ხა, კაცო, ესეთი რამე, ხა, ხა, ხა არ გამიგონია, ბრიჯიდ ბარდო კაცო, ხა, ხა, ხა.

ცოტა რომ მოსულიერდა, სიცილით მითხრა:

– თუ ძმა ხარ, ერთი წვეთიც კი არ დალიო. მაგნაირ ქალს ჩვენ რაიონში ვერ მოგიძებნიო…ნამდვილად.

გამომშვიდობებისას, რაიკომის მდივანი გამომიტყდა, რომ ჭკუას კარგავდა ბრიჯიტ ბარდოზე. დამპირდა, რომ ამ ამბავს რაიკომში ყველას მოუყვებოდა. ვინ იცის, რამდენ კაცს დააკარგვინა თავი ამ ლამაზმა ქალმა. მარტო რად ღირს. როდესაც როჟე ბრიჯიტს დაშორდა, სულ მისნაირ ლამაზ ქალს ეძებდა. იპოვნა კიდეც, ჯერ ჯეინ ფონდა, მერე კეტრინ დენევი. სამწუხაროდ, ბატონი როჟე ჩვენთან აღარ არის. ბრიჯიტ ბარდო კი, განაგრძობს ცხოველთა უფლებების დაცვას.

დარწმუნებული ვარ, ქალბატონ ბრიჯიტს ეს ამბავი რომ გაეგო, კარგად იხალისებდა, რასაკვირველია ფრანგულად, მეგრული აქცენტით ასე ვთქვათ.

ვინ იცის, რამდენი ლამაზი: ქეთა, თათა, თეა, ნინი, შორენა და მაყვალა დადის ამქვეყნად, მაგრამ…

ისე, მე ლეილა აბაშიძე უფრო მომწონს. ბევრმა არ იცის, რა შთაბეჭდილება მოახდინა მისმა სილამაზემ გრეგორი პეკზე. ისინი ტოკიოში შეხვდნენ ერთმანეთს, მაგალითად.

ნათქვამია, ზოგიერთი ჭირი მარგებელიაო. ზემოთ ნახსენები დადგენილება რომ არა, ვერ გავიცნობდი ასეთ კარგ და მხიარულ ადამიანებს და ვერც ბრიჯიტ ბარდოს გავიხსენებდით, რასაკვირველია.

რაიკომის მდივნის ხარხარი არასოდეს დამავიწყდება.

– ბრიჯიდ ბარდოო, კაცო, ხა, ხა, ხა.

– დედა, რა იყო ეს?!

ავტორი: მერაბ ვეკუა

კეთილი გურამი, ლევანი და სველი წინდები.

გარეთ ისეთი თოვლჭყაპი იდგა, რომ პოლიტიკაზე ლაპარაკის სურვილიც კი არ გაგიჩნდებოდა. ძლივს მივაღწიე სამარშრუტო ტაქსის გაჩერებამდე. ფეხსაცმელში წყალი შემივიდა, წინდები სულ სველი მქონდა. უკანა სავარძელზე ადგილი დავინახე. ერთი სული მქონდა სამსახურში როდის მივიდოდი, სადაც ელექტროღუმელი მელოდებოდა. მანქანაში ციოდა, შიგა და შიგ გაისმოდა მგზავრების ხმა: – გააჩერეთ, გააჩერეთ. მე რომ მეჩქარება მაშინ მოუნდათ… დრო გადიოდა, ფეხები მეყინებოდა. ისევ გაისმის მგზავრის ხმა: – გააჩერეთ, ოხ შენი… უცებ თავში რაღაცამ გამიელვა. სიცივის ბრალი იყო, თუ სველმა წინდებმა შემაწუხა, არ ვიცი, მაგრამ წამოვდექი და ისე, რომ პარალელურად მოძრავ სხვა მანქანებშიც გაეგოთ, შევძახე: – არ გააჩეროთ. ჩემი ეჭვები გამართლდა, მძღოლმა ისე სხარტად დაამუხრუჭა მანქანა, რომ კინაღამ ხალხის სავალ გზაზე ამოჰყო თავი. იდუმალი სიჩუმე ჩამოვარდა, თითქოს ყველას მასიური ჰიპნოზი გაუკეთეს. მძღოლი ერთ ადგილს გაშტერებული მისჩერებოდა. აშკარა იყო, რომ მას ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში მონაწილეობა არ ჰქონდა მიღებული. ამის შემხედვარეს არც სამსახურში მისვლის სურვილი მქონდა და არც სველი წინდები მახსენებდა თავს.

ცოტა ხნის შემდეგ ერთი ქალბატონი (სავარაუდოდ ვენერა) გონს მოეგო და მძღოლს დაუცაცხანა: – რას გაჩერებულხარ კაცო, ხომ გითხრეს არ გააჩეროო, წადი ახლა, გვეჩქარება. გაოგნებულმა მძღოლმა მანქანა ადგილიდან დაძრა.

ჩემი ჩასვლის დროც დადგა. ვიფიქრე, მძღოლისთვის საბოლოოდ მომეღო ბოლო.

– პატივცემულო მძღოლო, გეთაყვა, გთხოვთ უზრუნველჰყოთ ჩემი ჩასვლა გაჩერებაზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში მეწყინება!

მგზავრები ჩემსკენ მოტრიალდნენ და გაკვირვებას ვერ მალავდნენ. სახეზე ეტყობოდათ, რომ ნახსენებ სიტყვებს პირველად ისმენდნენ. მძღოლი ისე იყო შოკირებული, რომ მანქანის გაჩერებას არ აპირებდა. სამსახურს გავცდი, გამახსენდა სველი წინდები. ექსპერიმენტის დრო აღარ იყო და მძღოლს თავის ენაზე ვუბრძანე:

– გააჩერე!

მძღოლი დამემორჩილა. ფული გადავუხადე. ჩემსკენ არც კი გამოუხედავს, წინ იყურებოდა უაზრო თვალებით. მის სახეზე იკითხებოდა, რომ სკოლაში ცუდად სწავლობდა, ვაკეში არ ცხოვრობდა და რომ ფსიქოლოგის დახმარება ესაჭიროებოდა. არადა, რა ვთქვი ასეთი, ნუთუ თავაზიანი სიტყვები, რომლებსაც აღარ იყენებენ, ასე უარყოფითად მოქმედებს ადამიანებზე?

სწრაფად ავირბინე აღმართი და ჩვენს ოთახში შევედი. იქ ლევანი დამხვდა, ჩვენი ახალგაზრდა თანამშრომელი. საჩქაროდ გავიხადე ფეხსაცმელები და წინდები, გამათბობელზე შემოვაწყვე და შვებით ამოვისუნთქე. ლევანს არაფერი არ უთქვამს, ისედაც ყველაფერი გასაგები იყო.

ცოტა ხანში ქალაქის ტელეფონმა დარეკა. ვიცოდი გურამს ურეკავდნენ. გურამი მთელი საქართველოს ბიბლიოთეკებს კურატორობდა. ყველას მისი იმედი ჰქონდა. ფეხშიშველი ვიყავი და დამეზარა ტელეფონთან მისვლა. ლევანიც არ ინძრეოდა, მასაც მობეზრებული ჰქონდა პასუხის გაცემა – გურამი არ მოსულა. ტელეფონი არ ჩერდებოდა. ბოლოს ვეღარ მოვითმინე და ყურმილი ავიღე. რაიონიდან რეკავდა ვიღაც ქალბატონი.

– გურამს გადაეცით გვიშველოს. ბიბლიოთკებს გვიხურავენ და ვიღუპებით – გაჰკიოდა ქალბატონი.

ისევ ჩემ ადგილზე დავბრუნდი. სველი წინდები ჯერ კიდევ არ იყო გამშრალი. ისევ ტელეფონი აწკრიალდა. აღარ მივედი. ხუთი წუთი მაინც რეკავდა. ძალიან გავბრაზდი გურამზე. მისი სახელის გაგონებაც კი არ მინდოდა. ტელეფონი დადუმდა. ამ დროს გურამი ჩქარი ნაბიჯით შემოვიდა ოთახში, ხელში საქაღალდე ეჭირა. მოგვესალმა და მკითხა როგორ ხარო. ძალიან მინდოდა მისთვის სამაგიეროს გადახდა.

– ეჰ, გურამ, როგორ უნდა ვიყო. ისეთი რამე დამემართა. არ ვიცი რა ვქნა, ვის მივმართო.

– რა მოხდაო, მკითხა გურამმა.

– სამსახურში რომ მოვედი, მაშინღა შევამჩნიე, რომ ფეხშიშველა ვიყავი.

– ეს როგორო? გაოცდა გურამი.

– რა როგორ, შეხედე რა დღეში ვარ – და შიშველი ფეხები მაგიდაზე შემოვაწყვე. გაოგნებული გურამი თვალებს არ უჯერებდა.

გურამი ყველაფერს მიხვდა და გულიანად ვიხალისეთ. ლევანიც შემოგვიერთდა. თურმე იგი მაგიდის ქვეშ იმალებოდა და ჩუმად იცინოდა. ერიდებოდა უფროსი კოლეგების საუბარში ჩარევა. ასეთი მორიდებული, ინტელიგენტი ახალგაზრდები იშვიათია დღევანდელ დღეს.

რამოდენიმე დღის შემდეგ, მაშინ როდესაც მე და ლევანი მარტონი ვიყავით ოთახში, გურამი ისევ სწრაფად, „პაპკით“ ხელში შემოიჭრა ოთახში.

– გურამს გაუმარჯოს, კაცურ კაცს, პატიოსან ამომრჩეველს – შევძახე მე.

– ვა, მიცანი? მომახალა მან.

ჩემთვის ეს ისეთი მოულოდნელი იყო, რომ სიცილით კინაღამ გავიგუდე.

ასე გადამიხადა სამაგიერო გურამმა ერთი სხარტი სიტყვით. აშკარა იყო, რომ მას ბავშვობაში ბევრი სათამაშო ჰქონდა.

საყოველთაოდ ცნობილია, რომ ხუმრობა დაძაბულობას ანელებს. იუმორის გარეშე მხოლოდ ბრიყვები ცხოვრობენ. ზოგჯერ იუმორი უფრო მეტია, ვიდრე წამალი.

ასე ვეფერებოდით ერთმანეთს იმ დაძაბულ დღეებში უკეთესი მომავლის იმედით.

ლევანი კი არსად ჩანდა. არადა ოთახიდან არსად გასულა.

 

– ჩავალ ქვემოთ, წინდებს ვიყიდი. სახლში როგორ უნდა წახვიდე ასეო? – შემეკითხა გურამი.

– მაგას ვდარდობ? როგორ ვერ ვიგრძენი ამ თოვლჭყაპში შიშველი ფეხებით რომ დავდიოდი. რომელ ექიმს გავესინჯო არ ვიცი – შეშფოთებული ვლაპარაკობდი მე.

უცებ შევამჩნიე, რომ ლევანი არსად ჩანდა, არადა ოთახიდან არ გასულა.

– ჩავალ წინდებს ვიყიდი – არ იშლიდა გურამი.

– არ გინდა გურამ, სადღაც აქ ძველი წინდები მქონდა.

გამშრალი წინდები გამათბობლიდან გადმოვიღე და ჩაცმა დავიწყე. გურამი ვერაფერს მიხვდა.

ლევანი არსად ჩანდა.

– მსგავსი რაღაც მეც შემემთხვა – დაიწყო გურამმა, – ავტობუსით მგზავრობისას შევნიშნე, რომ ოთახის „ჩუსტებით“ ვიყავი. ყველა მე მიყურებდა.

– შენ რაღა დაგემართა ჩემო გურამ.

– არ ვიცი,  მგონი ვიღაც ქალს გამოვეკიდე, ფეხსაცმელი სად უნდა იშოვო, წინდებით ხომ არ წახვალ სახლში.

– ფეხსაცმელიც გამშრალა მეთქი და ჩაცმა დავიწყე, თან თვალი ჩავუკარი გურამს.

ავტორი: მერაბ ვეკუა